New : sens
A windows (pop-into) of information (full-content of Sensagent) triggered by double-clicking any word on your webpage. Give contextual explanation and translation from your sites !
Boggle
باکو
از Wikipedia، دانشنامهٔ آزاد
| Baku | |||
| — شهر باکو — | |||
| Baku | |||
| |||
| — وضعیت سیاسی — | |||
| کشور | جمهوری آذربایجان | ||
|---|---|---|---|
| شهردار | حاجیبالا ابوطالبوف | ||
| — موقعیت جغرافیایی و زمانی — | |||
| وسعت شهر | ۲۶۰ کیلومتر مربع | ||
| ناحیه زمانی | +4 گرینویچ | ||
| — جمعیت — | |||
| جمعیت | ۲٬۰۳۶٬۰۰۰ نفر | ||
| وبگاه رسمی: www.BakuCity.az | |||
باکو نمایی از ساحل آبشرون
باکو که در جمهوری آذربایجان، بیشتر بدان Bakı (باکی) گفته میشود، پایتخت کشور جمهوری آذربایجان، بزرگترین شهر و همچنین بزرگترین بندر این کشور است. این شهر بر ساحل غربی دریای خزر در شبه جزیره آبشوران قرار دارد و یکی از مناطق نفتخیز جهان میباشد.باکو پر جمعیتترین[نیازمند منبع] و یکی از زیباترین[نیازمند منبع] شهرهای قفقاز است. وجود تعداد بسیاری از پارکهای ساحلی و برگزاری برنامههای متعدد هنری از جمله موسیقی، تئاتر و اپرا جذبه خاصی به این شهر دادهاست.
بخش قدیمی شهر باکو (İçəri Şəhər ایچری شَهَر) , همراه با برج و حصار قلعه شهر به خوبی از سدههای میانه بجا مانده و یکی از آثار ثبت شده در یونسکو به عنوان میراث فرهنگ جهانی است.[۱]. جمعیت شهری در ابتدای سال ۲۰۰۹ حدود ۲٫۰۴ میلیون نفر برآورد شده است.[۲]. در ابتدای سال ۲۰۰۳ بیش از ۱۵۳ هزار نفر از آوارگان داخلی (ناشی از جنگ قره باغ) و هچنین ۹۴ هزار نفر پناهنده خارجی در این شهر علاوه بر جمعیت اصلی وجود داشته اند.[۳].
در سال ۲۰۰۷ و در نشست وزرای فرهنگی اعضای سازمان کنفرانس اسلامی، باکو به عنوان پایتخت فرهنگ اسلامی برای سال ۲۰۰۹ اعلام شد[۴]. در سال ۲۰۰۰ بخش قدیمی باکو ((İçəri Şəhər ایچری شَهَر)) بعلاوه سرای شروانشاهان (به ترکی آذربایجانی، شیروانشاهلار سارایی) و برج(قلعه)میدان به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده اند.
باکو دارای ۱۱ منطقه شهری (اداری) شامل عزیزبایف، بیناغدی، قاراداغ، نریمانف، نسیمی، نظامی، صبالی، صابونچی، ختایی، سوراخانی و یاسامال و نیز ۴۸ شهر می باشد. شهرهای بناشده در جزایر موجود در خلیج باکو و شهر صخره های نفتی یا نفت داشلاری که در دریا ساخته شده اند و خارج از باکو و در داخل دریای خزر قرار دارند جز این ۴۸ شهر می باشند[۵] .
فهرست مندرجات |
تاریخچه
| شهر قدیمی باکو | |
|---|---|
| میراث جهانی یونسکو | |
| اطلاعات اثر | |
| نام کشور | جمهوری آذربایجان |
| نوع | فرهنگی |
| معیارها | iv |
| شماره ثبت | 958 |
| منطقه | خاورمیانه-اروپای شرقی |
| تاریخچه | |
| تاریخ ثبت | 2000 |
| میراث در خطر؟ | 2003-2009 |
معبد آتش در سوراخانی و اطراف آن
شهر قدیمی باکو همره با سرایشروانشاهان
اولین شواهد مستند مرتبط با باکو به قرن ششم میلادی برمی گردد]].[۶]. و از آنجا که از آن زمان اغالب بخشی از شاهنشاهیهای ایرانی بودهاست، پیوند تاریخی با آنها دارد. پس از اینکه زمین لرزه بزرگی در قرن 12 میلادی شماخی پایتخت شروانشاهان را ویران نمود، آهسیتان اول باکو را به عنوان پایتخت جدید برگزید. در زمان ساسانیان حضور و نفوذ عنصر ایرانی در کرانههای اران از تالش و باکو تا دربند بسیار قوی و چشمگیر بود.[۷]
در دوره شروانشاهان، باکو بخشی از شروان بود. شروان مانند بقیه اران بخشی از سرزمین آذربایجان نبود. آذربایجان به منطقه جنوب رود ارس گفته میشد.[۸]با سلطه ترکهای سلجوقی بر شروانشاهان در سده یازده میلادی روند ترکیسازی زبان منطقه نیز آغاز شد. روندی که هنوز نیز در جنوب این منطقه (تالش) ادامه دارد. با این روند، مردم آسیانیزبان و ایرانیزبان منطقه به مرور زمان ترکزبان شدند.[۹]باکو پایتخت شیروانشاهان در سدههای ۱۴ و ۱۵ میلادی بود و بعد بخشی از ایران صفوی شد.
حکومت عثمانی در قرن ۱۶ میلادی طی دورهای کوتاه به قسمت اعظم قفقاز از جمله باکو حاکم بود. نادرشاه افشار توانست این قسمت از آران، گرجستان و منطقه ارمنستان فعلی را دوباره به ایران بازگرداند. در جنگهای ایران و روس در زمان فتحعلی شاه این ناحیه بر اساس عهدنامه گلستان و ترکمان چای از ایران جدا و به دست روسها افتاد و باکو در اواخر قرن نوزدهم و دهه اول قرن بیستم از بزرگترین مناطق تولید نفت جهان بود.
جاذبههای توریستی
اشارات قدیمی
دام ساوت (ساختمان شوراها)
باکو یا بادکوبه٬ کرسی آران بر ساحل غربی دریای مازندران قرار دارد. باکوی بزرگ مشتمل بر شبه جزیره آبشوران است ٬ و دارای بندرگاهی بزرگ و چندین نهاد فرهنگی است. نامش در مآخذ اسلامی به صورت باکویه٬ با کوه نیز ضبط شدهاست.
اول بار در سدهٔ پنجم میلادی ذکر این شهر رفتهاست. مردم آن مانند بقیه مردم ایران آن روز زرتشتی بودند و برای آتش احترام قائل بودند.شعلههای دائمی باکو که منبع آنها گازهائی بوده که از چاهها بیرون میآمدهاست بر سنت نیایش به آتش در منطقه تأثیر داشته و و شهر دارای آرامگاههای زردشتی بودهاست. از جنبههای سیاسی مدتها تابع شروانشاهان بود٬ و پس از انقراض این دودمان (۹۵۷ هـ.ق) به تصرف صفویه در آمد. بعداً مدت کوتاهی تحت استیلای ترکان عثمانی بود (۱۵۸۳_۱۶۰۶ م)؛ دیگر بار به دست ایران افتاد و سرانجام در ۱۸۰۶ بتصرف روسیه در آمد؛ معاهده گلستان (۱۸۱۳)رسماً آن را به روسیه واگذاشت. صنایع نفت آن در اواخر قرن ۱۹ میلادی آغاز شد و باعث توسعه سریع آن شهر گردید. (مصاحب)
کتب و منابع قدیمی اسلامی بهطور چکیده باکو را اینگونه توصیف کردهاند (به نقل از لغتنامهٔ دهخدا):
باکو یا باکویه شهری است به عجم به شمال ایران در شبه جزیره آبشوران. این شهر را انوشیروان بنا کرد و دارای آتشکده معتبری بود و معادن نفت آنجا مشهور است. بزرگترین معدن نفت ایرانزمین در باکویه واقع است و در آن آتش همیشه فروزان بودهاست. مردمش اگرچه ترکزبانند اما لغت مخصوص[۱۱] نیز دارند، حاصلش زعفران و نفت سیاه.[۱۲]
باکو در پیرامون جزیره اللهاکبر واقع است.آبش قلیل و خوشگوار و هوایش به گرمی مایل و زمینش ریگزار است. از بناهای انوشیروان و حصارش از شاهان شیروان است. این محل در نزد زرتشتیان از زمانهای بسیار قدیم سرزمینی مقدس شناخته شدهاست و امروز نیز (زمان تالیف قاموسالاعلام) جمعی از زرتشتیان در آن جا سکونت دارند. کاخی بزرگ از آثار زمان شاه عباس صفوی در آنجا هست.[۱۳]
اطراف بادکوبه دریاچههای نمکین زیاد دارد و بیست و پنج پارچه دیه در ناحیه بادکوبه میباشد. از ابنیه قدیمه که در آنجا ملاحظه میشود برجی است بسیار مرتفع که موسوم به برج دختر. در ۱۷۳۵ م./۱۱۴۸ ه'. ق. دولت ایران آن را از تصرف روس خارج و مسترد نمود و در ۱۸۰۵ یکباره بادکوبه بتصرف روس درآمد و آن جا را شهر نظامی و بندرگاه نمودند.[۱۴]
باکو از جمله شهرهایی است که بر طبق عهدنامه گلستان و سپس ترکمانچای (۱۲۲۸ ه'. ق.) بعد از شکست عباس میرزا نایب السلطنه در جنگهای ایران و روسیه، از ایران منتزع گردید و به روسیه سپرده شد. شهری است باحصانت و مستحکم، قلعه قدیمی از بنای ایرانیان در این شهر موجود است، بازار مسلمین در قلعه واقع شدهاست.لفظ باکو ماخوذ از کلمه بغ (خدا) است و برج دختر که در باکو است برجی مربوط به معبد آناهیتا بوده که در آن شهر وجود داشته و همچنین همه امکنه و ابنیهای که بنام «دختر» شهرت یافتهاند معابدی برای ناهید بودهاند. با آنکه در زبان مردمان خود آران و در کتابهای روسی و ترکی نام شهر «باکو» است. شکل بادکوبه گویا از زمان صفویه پیدا شدهاست.[۱۵]
پارسیسرایان باکو
- صالح باکویی
- عهدی باکویی
- فانی باکویی
- قدسی باکویی
- مقرب باکویی
حومه باکو
از شهرکها و روستاهای مذهبی پیرامون باکو میشود به نارداران، حوصان، بلبله، امیرجان، سوراخخانی[۲]، زابرات، فاطمیه و نوخانی اشاره کرد.[۳]
نگارخانه
Azerbaigian-baku.jpg باکو از زاویه «ایچری شَهَر» | Baku 1.jpg قسمت مرکزی باکو | Baku 2.jpg باکو «ایچری شَهَر» | Icheri sheher.jpg دروازهٔ «ایچری شَهَر» |
Nizami monument.jpg مجسمهٔ حکیم نظامی در باکو | Azerbaigian-baku4.jpg منظره پارک ساحلی باکو | Baku1.jpg نمای بیرونی قیز قلعه سی | Baku2.jpg باکو برفراز قیز قلعه سی |
Baku4.jpg باکو موزه نظامی | Baku5.jpg شبهای باکو | Baku6.jpg باکو دام ساوت (ساختمان شوراها) | Baku7.jpg مجسمه نظامی |
Baku8.jpg باکو برفراز قیز قلعه سی | Baku9.jpg تئاتر کودک (کوکلار تاتری) | Baku10.jpg باکو، برفراز قیز قلعه سی | TARGOVA.JPG تارگوا |
Baku12.jpg نمایی از باکو |
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ “The Executive Power of Baku City”. Bakucity.az. Retrieved on 2009-05-22.
- ↑ “Population by economic and administrative regions, urban settlements at the beginning of the ۲۰۰۹”. Retrieved on 2009-11-21.
- ↑ (روسی)“Баку”. 2007-07-01. Retrieved on 2007-07-15.
- ↑ APA Azeri Press Agency
- ↑ “[۱]”. Retrieved on 2009-05-22.
- ↑ “Azerbaijan - Walled City of Baku with the Shirvanshah's Palace...”. 2008-01-02. Retrieved on 2007-10-14.
- ↑ دانشنامه ایرانیکا، سرواژه باکو
- ↑ دانشنامه ایرانیکا، سرواژه باکو
- ↑ دانشنامه ایرانیکا، سرواژه باکو
- ↑ عباسقلی آقا باکیخانوف، گلستان ارم، چاپ عبدالکریم علیزاده و دیگران، باکو ۱۹۷۰، ص XI، نقلشده در: دانشنامهٔ جهان اسلام
- ↑ منظور فارسی تاتی است که هنوز در پیرامون باکو رایج است.
- ↑ لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ باکو، به نقل از منابع قدیمی.
- ↑ لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ باکو، به نقل از منابع قدیمی.
- ↑ لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ باکو، به نقل از منابع قدیمی.
- ↑ لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ باکو، به نقل از منابع قدیمی.
پیوند به بیرون
| در ویکیانبار منابعی در رابطه با موجود است. |
این نوشتار مرتبط با جمهوری آذربایجان خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید.
| ||||||
| |||||||||
| پایتخت | باکو |
| شهرها | باکو • خانکندی • سومقاییت • شکی • شوشا • شیروان • گنجه • لنکران • مینگهچویر • نخجوان • نفتالان • یولاخ |
| رایونها | آبشوران • آستارا • آقاستفا • آقجهبدی • آقداش • آقدام • آقسو • اردوباد • اسماعیللی • اغوز • اوجار • ایمیشلی • بابک • بالاکن • بردع • بیلقان • بیلهسوار • ترتر • تووز • جبراییل • جلفا • جلیلآباد • حاجیقبول • خاچماز • خوجالی • خوجاوند • خیزی • داشکسن • دوهچی • زاقاتالا • زردآب • زنگلان • ساعتلی • سالیان • ساموخ • سدرک • سیاهزن • شاهبوز • شرور • شکی • شماخی • شمکیر • شوشا • صابرآباد • فضولی • قاخ • قازاخ • قبادلی • قبله • قبوستان • قوبا • قوسار • کردامیر • کلبجر • کنگرلی • گدابیگ • گورانبوی • گویچای • گویگل • لاچین • لریک • لنکران • ماساللی • نفتچاله • یاردیملی • یولاخ |
| ||||||||||||
.
