Albert I
1875-1934
Koning der Belgen
Periode	1909-1934
Voorganger	Leopold II
Opvolger	Leopold III
Vader	Filips, graaf van Vlaanderen
Moeder	Maria van Hohenzollern-Sigmaringen
Dynastie	Saksen-Coburg en Gotha/België
Wapen als koning van België

Albert Leopold Clemens Marie Meinrad ^[1] (Brussel, 8 april 1875 - Marche-les-Dames, 17 februari 1934), prins van België, hertog van Saksen, prins van Saksen-Coburg-Gotha, was van 23 december 1909 tot 17 februari 1934 Koning der Belgen.

  Troonopvolger

  Wapenschild van prins Albert van België, voor de dood van zijn broer Boudewijn.

Hij was het vijfde kind van prins Filips, graaf van Vlaanderen, en van prinses Maria van Hohenzollern-Sigmaringen. Zijn vader was de broer van koning Leopold II en zijn moeder was de jongste dochter van Karel Anton van Hohenzollern-Sigmaringen.

Door het overlijden van kroonprins Leopold in 1869 en zijn eigen oudere broer Boudewijn in 1891 werd Albert van dan af voorbereid op de onverwachte zware taak als toekomstige koning.

Als troonopvolger kon hij een beroep doen op veel familiebanden; zijn oom Carol was koning van Roemenië, zijn tante Stephanie koningin van Portugal, nog een andere tante, Charlotte, was de keizerin van Mexico. Zijn overgrootvader was koning der Fransen, zijn nicht was kroonprinses van Oostenrijk-Hongarije, zijn schoontante was keizerin van Oostenrijk en zijn zwager was kroonprins van Beieren. Veel van deze familiebanden werden op de proef gesteld tijdens de Eerste Wereldoorlog; hij liet later het familiewapen bannen en de familienaam Saksen-Coburg-Gotha schrappen.

  Huwelijk en kinderen

Albert huwde in 1900 met hertogin Elisabeth in Beieren, dochter van Karel Theodoor in Beieren en Maria José van Bragança. Uit het huwelijk werden drie kinderen geboren:

• Leopold (de latere koning Leopold III)
• Karel (de latere prins-regent)
• Marie-José, die later koningin van Italië zou zijn totdat het Italiaanse volk de monarchie omverwierp en een republiek installeerde.

  Eerste Wereldoorlog: koning-soldaat

  Koninklijk monogram van Albert I.

Koning Albert I was ook de koning die tijdens de Eerste Wereldoorlog bij zijn soldaten bleef in de loopgraven aan de IJzer in West-Vlaanderen, terwijl de regering in ballingschap was in Le Havre.

In augustus 1914 had koning Albert zijn hoofdkwartier gevestigd in het Kasteel de Dieudonné te Korbeek-Lo, dat toebehoorde aan de familie van baron de Dieudonné. Hij verbleef daar van 5 tot 19 augustus. Enkele dagen later werd het kasteel door de Duitsers volledig platgebrand.

In oktober 1914, op een ogenblik dat het leger in wanorde aan het terugtrekken was, stelde de vertegenwoordiger van de Franse regering, generaal Pau, voor om het Belgische leger terug te laten trekken naar en te hergroeperen in Frankrijk (de streek Calais - Sint-Omaars). Koning Albert aanvaardde, in samenspraak met de Belgische regering, dit voorstel. Op 10 oktober 1914 vroeg de Belgische regering aan de Fransen om 'gastvrijheid voor het Belgische leger'. Diezelfde dag volgde er een energieke weigering van generaal Joffre (die niet wist dat het voorstel van zijn eigen gevolmachtigde kwam), zeggende dat er 'geen sprake' van kan zijn dat het Belgisch leger zich terugplooit tot Calais. Terzelfder tijd vroeg hij dat het leger zich tot de streek Ieper - Poperinge zou terugtrekken, wat ook gebeurde.^{[2] [3]} Op 11 oktober viel de beslissing om slag te leveren aan de IJzer.

Hij kreeg van zijn soldaten al vlug de bijnamen koning-ridder en koning-soldaat.

  Albert en de wetenschappen

Op 1 oktober 1927 hield koning Albert I (1875-1934) zijn beroemd gebleven toespraak van Seraing in de bedrijven van John Cockerill. Deze redevoering is een mobiliserende mythe geworden, lezen we in de Geschiedenis van de Wetenschappen in België. Tot de huidige dag toe wordt Albert I immers geciteerd in elk politiek discours over wetenschap. “Er heerst in België een echte crisis der wetenschappelijke instellingen en laboratoria”, zei de koning tegen de verzamelde fine fleur van economie en politiek. Albert I stelde de betere kringen ook een oplossing voor: “Door de initiatieven onzer industriëlen en financiers, de kunde onzer ingenieurs, de bekwaamheid onzer arbeiders, zullen alle hinderpalen uit de weg worden geruimd”. De rijken der Belgische aarde hadden de boodschap begrepen en een jaar later werd het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (NFWO) gesticht, onder het voorzitterschap van Emile Francqui. Het meteen stevig gespekte fonds kreeg de steun van onder andere de familie Solvay en de belangrijkste banken van België en zorgde niet alleen voor een opleving van de industrie via laboratoriumonderzoek, maar ook voor de uitbreiding van het Belgische patrimonium.

Ook de huidige Federale Wetenschappelijke Instellingen (FWI) profiteerden immers van deze duw in de rug, en in de overzichtswerken van de instellingen vinden we in de jaren 1930 vooral wetenschappelijke expedities naar verre landen. Niet alleen werden de plaatselijke archeologie, etnografie, fauna en flora bestudeerd, als het even kon werd een en ander ook mee huiswaarts genomen.

De jaren 1930 blijken een opvallend rijke periode voor een aantal FWI's.

In de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis was Jean Capart hoofdconservator (1925-1942). Voor die tijd had hij bijzonder veel aandacht voor het publiek en het educatieve gehalte van zijn collecties. Zo bracht men bij de Frans-Belgische expeditie naar het Paaseiland in 1934 met het schoolschip Mercator twee van de bekende grote beelden mee: een voor het Parijse Musée de l'Homme, en een voor de Brusselse KMKG. In 1935 bijvoorbeeld, nam een team archeologen, gesteund door het NFWO, uit Apamea in Syrië een indrukwekkende jachtmozaïek mee, die tot vandaag tot de topstukken van KMKG wordt gerekend.

Niet alleen het Jubelparkmuseum leefde op, ook het Museum voor Natuurwetenschappen organiseerde tussen 1933 en 1938 belangrijke dier- en plantkundige zendingen naar het Nationaal Albert Park. Het Afrika-museum verzamelde van 1927 af volgens het principe van zoveel mogelijk reeksen specimens per soort en zelfs per vindplaats, waardoor het Museum uitgroeide tot een van de belangrijkste centra op het gebied van de Afrikaanse zoölogie. De Sterrenwacht kreeg in 1930 een aantal nieuwe instrumenten, waaronder een Zeiss-telescoop van 1 m diameter.

Alberts plan voor ‘een nuttige, patriottische, sociale, pacifistische, op privé-mecenaat steunende wetenschap’ overleefde de Tweede Wereldoorlog niet. De opkomende big science verplichtte de Staat tot een ander, meer internationaal gericht wetenschapsbeleid.

  Reizen

Albert heeft enkele reizen gemaakt tijdens zijn koningschap. Zo reisde hij 1919 naar de Verenigde Staten van Amerika. Tijdens de hele maand oktober trok hij door het land. Albert werd hartelijk ontvangen door de Amerikanen.

Ook was Albert de eerste koning die door Belgisch-Congo reisde: in 1909 als prins, in 1928 als koning. De tocht in 1928 was vooral bedoeld om aan te tonen dat men comfortabel kon reizen door Congo.

  Monument aan de voet van de rots in Marche-les-Dames.

  Overlijden

Albert I stierf na een val van de rotsen in Marche-les-Dames (Namen) op 17 februari 1934. Omdat van deze val geen getuigen zijn, wordt druk gespeculeerd over de ware doodsoorzaak.^[4] Albert was een bekwame klimmer en daarom menen sommigen dat het moeilijk aan te nemen is dat het om een ongeval zou gaan. Theorieën gaan van jaloerse echtgenoten, zelfmoord tot moord door de Franse geheime dienst omdat Albert I het militaire akkoord met Frankrijk zou willen opzeggen en terugkeren naar de Belgische neutraliteit. Geen van deze stellingen heeft men kunnen bewijzen.

  Nalatenschap

Vanwege zijn rol in het Belgische verzet tijdens de Eerste Wereldoorlog is Albert I nog steeds één van de populairste Belgische vorsten. Er zijn in België veel standbeelden van hem te vinden en verschillende zaken naar hem vernoemd: zoals de Albertina-bibliotheek in Brussel, het Albertkanaal, het Koning Albertpark in Gent en dat in Kortrijk en het Koning Albert I-monument. In 2005 eindigde hij op nr. 126 in de Vlaamse versie van De Grootste Belg en op nr. 12 in de Waalse versie.

  Honoraria

• Grootmeester van de Leopoldsorde,

• Grootmeester van de Orde van de Afrikaanse Ster,

• Ere-Ordeketen met briljanten en robijnen Orde van Skanderbeg Albanië,
• Grootkruis Orde van de Condor van de Andes Bolivia,
• Ordeketen Orde van Sint-Cyrillus en Sint-Methodius Bulgarije,
• Grootkruis Sint-Alexander Orde Bulgarije,
• Grootkruis Koninklijke Orde van Cambodja,
• Grootkruis Orde van Verdienste Chili,
• Eerste Klasse Eerste Graad Orde van de Dubbele Draak China,
• Grootkruis Orde voor Verdienste China,
• Buitengewoon Grootkruis Boyaca Orde Colombia,
• Gouden Herinneringsmedaille van de Onafhankelijkheid Costa-Rica,
• Grootkruis Orde Carlos Manuel de Cespedes Cuba,
• Ridder Orde van de Olifant Denemarken,
• Ordeketen met briljanten en smaragden in de Orde van Muhammad Ali Egypte,
• Grootkruis Orde voor Verdienste Equator,
• Vrijheidskruis 1ste Klasse Estland,
• Ordeketen Orde van het Zegel van Salomon Ethiopië,
• Ordeketen Orde van de Witte Roos Finland,
• Grootkruis Legioen van Eer,
• Militaire Medaille,
• Oorlogskruis met Palm Frankrijk,
• Extra-Companion in de Orde van de Kousenband,
• Honorair Ridder-Grootkruis in de Orde van het Bad
• Honorair Ridder-Grootkruis in de Koninklijke Orde van Victoria
• Baljuw Grootkruis in de Soevereine Militaire Orde van Sint-Jan van Jeruzalem, Rhodos en Malta
• Distinghuished Flying Cross Groot-Brittannië,
• Grootkruis in de Orde van de Heilige Stefanus Hongarije,
• Ridder in de Orde van de Allerheiligste Boodschap,
• Grootkruis Militaire Orde van Savoye,
• Oorlogskruis en Medaille van Oorlogsvrijwilliger Italië,
• Ordeketen van de Opperste Chrysanthemumorde Japan,
• Eerste Klasse Militaire Orde van Lacplesis,
• Grootkruis Orde van de Drie Sterren Letland,
• Grootkruis Orde van de Afrikaanse Onafhankelijkheid Liberia,
• Ridder Vytis Orde Litouwen,
• Grootkruis Orde van de Gouden Leeuw van Nassau Luxemburg,
• Baljuw Grootkruis van Eer en Devotie Soevereine en Militaire Orde van Malta,
• Grootkruis met briljanten Ouissam Alaouite Orde en Militaire Medaille Marokko,
• Grootkruis Orde van de Heilige Karel Monaco,
• Ridder - Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw,
• Ordeketen Orde van Sint-Olaf Noorwegen,
• Gouden Medaille voor Solidariteit Panama,
• Grootkruis met briljanten Orde van de Zon Peru,
• Grootkruis Kroonorde Perzië,
• Grootkruis Orde van de Witte Adelaar
• Grootkruis Militaire Orde ‘Virtuti Militari’ Polen,
• Ordeketen Orde van de Toren en het Zwaard
• Het lint van de Drie Orden Portugal,
• Ordeketen Orde van Carol I,
• Grootkruis Orde van de Ster
• Grootkruis Orde van Michaël de Dappere
• Kruis voor Luchtmachtverdienste Roemenië,
• Ridder in de Orde van Sint-Andreas,
• Ridder Orde van Sint Joris,
• Ridder Orde van de Witte Adelaar,
• Grootkruis Orde van Sint-Stanislaus
• Ridder Orde van Orde van Alexander Newsky
• Ridder in de Orde van Sint-Anna Rusland,
• Grootkruis Orde van de Ster van Karageorge met Zwaarden,
• Gouden Medaille voor Dapperheid,
• Militair Kruis Servië,
• Ridder in de Orde van het Gulden Vlies.

Albert werd in 1907 de 1152e Ridder in de Oostenrijkse Orde van het Gulden Vlies.

• Ordeketen van de Orde van Karel III Spanje,
• Eerste Klasse met Ordeketen in de Orde van de Witte Leeuw,
• Oorlogskruis (Tsjecho-Slowakije),
• Ridder in de Orde van Christus,
• Ridder Grootkruis Orde van het Heilig Graf Heilige Stoel,
• Ordeketen Orde van de Bevrijder Venezuela,
• Distinghuished Service Medal Verenigde Staten,
• Ridder in de Serafijnenorde Zweden.

  Noten

  Externe link

• Plechtige herinneringstekst naar aanleiding van de dood des Konings

	Koningen der Belgen
Leopold I · Leopold II · Albert I · Leopold III · Boudewijn I · Albert II

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Albert I of Belgium op Wikimedia Commons.