Evangelische-Lutherse Kerk aan het Ramen in Hoorn

De Evangelisch-Lutherse Kerk is een kerkgenootschap dat in verscheidene westerse landen actief is. Zijn oorsprong wordt gevonden in het werk van de zestiende-eeuwse Duitse kerkhervormer Maarten Luther.

  Duitsland

In Duitsland is de Evangelisch-Lutherse Kerk de grootste protestantse stroming. Leden van de ELK worden kortweg "evangelisch" genoemd, niet te verwarren met "evangelicaal", wat juist weer voor pinksterachtige kerkelijke stromingen gebruikt wordt. Door deze laatste stromingen wordt de ELK binnen Duitsland over het algemeen beschouwd als vrijzinnig en ingeslapen.

  Nederland

Zie Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De eerste Lutherse gemeenten in Nederland dateren al uit de 16de eeuw, de eeuw van de Reformatie. Amsterdam was in de eerste eeuwen vooral het centrum van de Lutherse activiteit, doordat daar veel luthersgezinde kooplieden woonden, die afkomstig waren uit Duitsland en Scandinavië. Ook in andere steden waren het migranten die Lutherse gemeenten stichtten, zoals de Duitse huurlieden die in Groningen de stad beschermden bij het beleg van de stad in 1672.

De eigenlijke Evangelisch-Lutherse Kerk in Nederland is pas opgericht in 1818. In Nederland is de ELK vrijwel altijd een relatief klein kerkgenootschap gebleven, met enkele duizenden leden. Net als in Duitsland werd het kerkgenootschap door het merendeel van de andere protestantse kerkelijke genootschappen gezien als tamelijk vrijzinnig; de invloed van de moderne theologie is er groot.

In 2004 ging de ELK als kleinste partner met de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Nederlandse Hervormde Kerk op in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Oorspronkelijk zouden in dat proces ook enkele andere kleine kerken deelnemen, maar die waren in de loop der tijd afgehaakt. De ruimte voor de Lutherse identiteit binnen de PKN was voor sommige orthodoxe gemeenten een van de redenen om heftig te protesteren tegen de eenwording. Desondanks zijn de specifiek Lutherse geschriften en gebruiken erkend, en bestaan de Lutherse gemeenten van vóór de vereniging nog altijd binnen de PKN als zelfstandige kerken met een eigen identiteit.

  Scandinavië

In Noorwegen, Denemarken, Finland en op IJsland is de Lutherse Kerk de staatskerk. In Zweden is ze sinds 2000 niet meer een staatskerk, en in Noorwegen is een grondwetsherziening in behandeling die de Noorse Kerk los moet maken van de staat. Bisschoppen zullen niet langer door de koning als summus episcopus worden benoemd, maar door een kerkelijk orgaan.

  Amerika

De Amerikaanse tak van de Lutherse kerken werd gesticht in 1917 als de Noors-Lutherse Kerk van Amerika (NLKA). De NLKA ontstond door de samensmelting van drie Noorse kerkelijke genootschappen, te weten de Hauge synode (gesticht in 1876), de Noorse synode (gesticht in 1853) en de Vereenigde Noors-Lutherse Kerk (gesticht in 1890).

In 1946 werd de NLKA in een nieuw jasje gestoken en kreeg zij de naam "Evangelisch-Lutherse Kerk" (ELK). In 1960 fuseerde deze ELK met een aantal andere Lutherse Kerken. Deze vormden samen de "Amerikaans-Lutherse Kerk" (1960-1987). In 1988 fuseerde de kerk tenslotte met een aantal andere kerkgenootschappen om zo de Evangelisch-Lutherse Kerk in Amerika (ELKA) te vormen.

  Wereldwijd

• Evangelisch-Lutherse Kerk in Amerika
• Evangelisch-Lutherse Kerk in Canada
• Evangelisch-Lutherse Kerk in Tanzania
• Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden
• Evangelisch-Lutherse Kerk van Brazilië
• Evangelisch-Lutherse Kerk van Denemarken
• Evangelisch-Lutherse Kerk van Finland
• Evangelisch-Lutherse Kerk van IJsland
• Evangelisch-Lutherse Kerk van Letland
• Evangelisch-Lutherse Kerk van Litouwen
• Evangelisch-Lutherse Kerk van Mecklenburg
• Evangelisch-Lutherse Kerk van Noorwegen
• Evangelisch-Lutherse Kerk van Papoea-Nieuw-Guinea

  Externe links

• (en) Evangelisch-Lutherse Kerk in Amerika
• Evangelisch-Luthers in Nederland