» 
Arabic Bulgarian Chinese Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hebrew Hindi Hungarian Icelandic Indonesian Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Malagasy Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swedish Thai Turkish Vietnamese
Arabic Bulgarian Chinese Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hebrew Hindi Hungarian Icelandic Indonesian Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Malagasy Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swedish Thai Turkish Vietnamese

definition - Geschiedenis_van_Limburg

definition of Wikipedia

   Advertizing ▼

Wikipedia

Geschiedenis van Limburg

                   
Geschiedenis van België

Tijdlijn - Bibliografie

..Naar voormalige koloniën
Portaal  Portaalicoon  België
Portaal  Portaalicoon  Geschiedenis
Geschiedenis van Nederland

Tijdlijn - Bibliografie

Portaal  Portaalicoon  Nederland
Portaal  Portaalicoon  Geschiedenis

Dit artikel behandelt de geschiedenis van Limburg, van de middeleeuwen tot de vorming van de moderne Nederlandse en Belgische provincies.

De Nederlandse provincie Limburg is als elfde en voorlaatste provincie toegevoegd aan het huidige Nederland en de Belgische provincie Limburg is een van de tien provincies van België . De naam Limburg is in de 19e eeuw gegeven aan de grote provincie Limburg van de Verenigde Nederlanden. De naam was afkomstig van het vroegere hertogdom Limburg rond het stadje Limburg in de Belgische provincie Luik.

Tot de 19e eeuw was het gebied bepaald geen territoriale eenheid. Het was een lappendeken van grotere en kleinere gebiedjes die rechtskundig los van elkaar stonden.

Inhoud

  Prehistorie

De eerste bewoners waarvan sporen zijn gevonden waren neanderthalers die in Zuid-Limburg bivakkeerden. In het neolithicum werd hier vuursteen gewonnen in ondergrondse mijnen onder andere bij Rijckholt waar men heden nog zo'n mijn kan bezichtigen. Toen kwamen ook de eerste boeren in Limburg. Van deze vroege bewoners is niet veel bekend behalve uit opgravingen. In Zuid-Limburg zijn verschillende sporen van kleine dorpjes bestaande uit boerderijen en akkers gevonden evenals grafheuvels met urnen en andere graf bijgiften. Rond het jaar 1000 v.Chr. trokken Keltische stammen dit gebied binnen en vormden kleine boeren nederzettingen. Hiervan zijn verscheidene grafheuvels gevonden onder andere bij Venlo.

  Romeinse tijd

Rond de eerste eeuw v.Chr. kwamen de Romeinen. Ze maakten korte metten met de Kelten die zich verzetten: zozeer zelfs dat deze voor een groot deel uitgeroeid werden in Limburg. Op uitnodiging van de Romeinse bezetters namen Germanen van de Rijnoevers hun plaats in. In de Romeinse tijd werd Limburg grondig geromaniseerd en veel huidige dorpen en steden werden toen gegrondvest of ontstonden spontaan op kruisingen van belangrijke romeinse wegen en ook waar deze de Maas overstaken zoals bij Maastricht en Venlo. Ook al bestaande voor-Romeinse dorpjes, meestal van Keltische oorsprong, ontwikkelden zich verder. De bevolking groeide flink en het vruchtbare land langs de Maas en vooral in Zuid-Limburg werd in cultuur gebracht. Getuigen van de toenmalige welvaart zijn resten van luxueuze herenboerderijen (Villa Rustica) die zijn opgegraven in Plasmolen en Voerendaal. Aan deze welvarende en vredige tijd kwam een eind met de periode van de Romeinse crisis van de 3e eeuw. Door de intern-romeinse politieke, economische en militaire chaos werd Romeins Limburg steeds vaker geteisterd door 'overrijnse' Germaanse roversbenden, waarvan de belangrijkste de Franken waren, die wegens de verzwakte verdediging van de Romeinse Limes steeds vaker vrij spel hadden. Tijdens de 4de en 5de eeuw trokken veel geromaniseerde bewoners, waarschijnlijk het meest de maatschappelijke toplaag, zich terug naar het betrekkelijk veiligere huidige Wallonië en Noord-Frankrijk. De Franken namen geleidelijk de opengevallen plaats in werden de nieuwe elite over de achtergebleven bevolking. Al snel hierna, rond 400, verdween de Romeinse autoriteit definitief uit deze contreien. Na de Romeinen hadden de Franken het in Limburg en omringende gebieden voor het zeggen en begonnen met het uitbreiden van hun Frankische Rijk.

  Middeleeuwen

  De Middeleeuwse (13e-eeuwse) stadspoort van Maastricht, de Helpoort.

De Frankische koningen van de dynastie der Merovingers en hun opvolgers de Karolingers wisten hun rijk uit te bouwen tot de machtigste staat in West-Europa sinds de val van de Romeinen. Maar door de Salische wet van de Franken verdeelden ze hun rijk steeds onder de nakomelingen van een overleden heerser. Hierdoor viel het rijk tenslotte definitief uiteen, wat formeel geregeld werd bij het verdrag van Verdun. Na de laatste deling van het Frankische Rijk (verdrag van Meerssen in 870) behoorde het gebied van het huidige Limburg, evenals de rest van Nederland, tot in de nieuwe tijd tot het Heilige Roomse Rijk. Dit was een vrij losse statenbond waar de plaatselijke hertogen en graven in de loop der tijd in de praktijk meer te zeggen kregen dan het formele staatshoofd, de rooms-Duitse keizer.

Tijdens de Karolingen lag Limburg vrij centraal in het Frankische Rijk dichtbij de machtsbasis van de koningen in Noord-Frankrijk, Wallonië en het Rijnland. De handel en economie floreerde tijdens de Karolingische Renaissance die iets terugbracht van de welvaart tijdens de voorgaande Romeinse periode. De bevolking groeide en de kerstening werd grondig uitgevoerd onder de Karolingers en hun opvolgers. Deze redelijk rustige periode eindigde in de 9de eeuw toen steeds vaker de Vikingen hun strooptochten tot in Limburg uitbreidden. In het midden van de eeuw had een bende Vikingen zelfs een paar jaar een vaste basis ingericht in een door hen bezette Frankische Palts in het Midden-Limburgse Asselt vanwaaruit ze jaarlijkse strooptochten in de wijde omgeving ondernamen. Het vrij zwakke keizerlijk gezag kon hier niet veel tegen uitrichten en liet tegenmaatregelen hoofdzakelijk over aan de plaatselijke heren. Deze vergaarden hierdoor steeds meer persoonlijke macht en stonden deze niet meer af, ook niet toen het gevaar van de Vikingen verdwenen was rond het jaar 1000. Hun domeinen die eigenlijk in leen waren gekregen van de keizer behandelden de heren op den duur als persoonlijke koninkrijkjes vooral toen hun titels officieel erfelijk werden. Onderling waren deze plaatselijke potentaten dikwijls in oorlog verwikkeld door de onophoudelijke pogingen om hun machtssfeer te vergroten ten koste van de omringende buren.

Rond 1350 was het het hertogdom Brabant dat de controle uitoefende over het hertogdom Limburg en de landen van Overmaas. Andere omliggende gebieden waren de prinsdommen Luik en Stavelot-Malmedy, de hertogdommen Gelre, Gulik en Luxemburg, de graafschappen Vlaanderen, Holland, Namen en Loon. Tussen 1350 en 1500 kwam een groot deel van het gebied door hun handige huwelijkspolitiek in handen van de hertogen van Bourgondië die leenheren van de Franse koning waren maar zich in de praktijk even onafhankelijk gedroegen als hun Duitse collega-heren. Ten oosten van dit machtige hertogdom lagen enkele kleine hertogdommen die bij het Duitse rijk hoorden: hertogdom Gelre, Kleef, Gulik en nog enkele kleine hertogdommen. Ook zij kwamen tijdelijk samen doordat Kleef en Gulik door huwelijk aan elkaar verbonden geraakten en hertogdom Gelre bij gebrek aan een opvolger de hertog van Kleef, Willem V van Kleef, als hertog verkozen (de Gulik-Kleefse kwestie).

  De 16e en 17e eeuw

  1543 – Aansluiting bij het Habsburgse Rijk

In 1498 viel keizer Maximiliaan het Gelderse Overkwartier binnen, met als gevolg oorlogstoestanden die duurden van 1498 tot 1543. Het was een moeilijke tijd voor met name steden als Roermond en Venlo en de dorpen erom heen. Vlak voor het einde van deze oorlog leek Gelre nog aan de winnende hand. Gelderse troepen waren Brabant binnengevallen, plunderden het platteland, belegerden Antwerpen en Leuven en verenigden zich bij Luxemburg met Franse troepen. Daarop zetten de Habsburgse troepen een aanval in vanuit Gulik en plunderden en brandden alles wat ze tegenkwamen op een nog veel gruwelijker wijze (de branden waren vanaf de raadstoren in Keulen te zien). De Gelrenaren sloegen net zo hard terug. Toen greep Karel V in. Aan het hoofd van een aanzienlijk leger stond hij op 30 augustus 1543 voor Roermond. De stad gaf zich over en enkele dagen later ook Venlo.

Het verdrag van Venlo bepaalde feitelijk de nieuwe indeling van de Nederlanden: de Zeventien Provinciën van de Habsburgse Nederlanden.

Het Hertogdom Gelre, met het Gelderse Overkwartier en de steden Roermond, Venlo en een groot deel van Noord-Limburg, kwam bij het Habsburgse rijk. Het centrale gezag bevond zich vanaf dat moment in Brussel. Daaronder zat in Midden-Limburg het bestuur van het Overkwartier van Gelre, met vanaf 1580 als hoofdstad Roermond. Aan het hoofd daarvan stond een stadhouder; andere bestuursorganen zijn het ook daar zetelende hof van Gelre en een statencollege met afgevaardigden van de adel, kerk en steden.

Naast het Prinsbisdom Luik, met het land van Loon, bleven de hertogdommen Kleef en Gulik, het graafschap Horn en het Abdijvorstendom Thorn onafhankelijk.

  1568 – De Tachtigjarige oorlog, eerste bedrijf

1rightarrow.png Zie Tachtigjarige Oorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De centralisatie van de macht naar Brussel frustreerde de hoge adel en het inperken van de godsdienstvrijheid zag de adel dan ook als een beperking van zijn bevoegdheden. Het instellen van nieuwe bisdommen en de Spaanse Inquisitie waren twee belangrijke oorzaken voor de opstand, die aanvankelijk geïnitieerd werd Hendrik van Brederode en later werd overgenomen door Willem van Oranje.

Willem van Oranje verzamelde zijn legers in Duitsland, om van daaruit pogingen te kunnen ondernemen om Brussel, waar de macht werd uitgeoefend, te gaan veroveren. Dat maakte dat Limburg betrokken werd bij de oorlogshandelingen, daar de troepen van Willem daar doorheen moesten. Helaas lukte dat niet zo goed, met als gevolg dat de troepen de buurt begonnen te plunderen. Het gevolg van deze actie was dat het centrale gezag onder leiding van Alva nog meer versterkt werd.

In 1572 ondernam Willem van Oranje een tweede poging. Vanuit het noordoosten trok hij steden als Geldern ten oosten van Venlo binnen. Voor hij de stad introk schreef hij een brief aan de drost van Geldern, waarin hij zijn eisen formuleerde:

  • Privileges van bestuurders blijven gehandhaafd.
  • Godsdienstvrijheid moet worden gewaarborgd.
  • Verbannen burgers vanwege godsdienst moeten kunnen terugkeren.
  • Soldaten moeten na binnentrekken van voedsel en onderdak worden voorzien.
  • Onder die voorwaarden wordt niemand iets kwaad gedaan.

Vervolgens probeerde hij de Maas weer over te steken. Venlo hield stand, maar Roermond werd ingenomen en geplunderd. Ook dit keer liep de veldtocht op niets uit.

Enkele jaren later deed Lodewijk van Nassau wederom een poging. Zuid-Limburg werd geteisterd, diverse abdijen werden geplunderd en in brand gestoken. Nu hield Roermond en ook Venlo stand. Het leger trok noordwaarts richting Mook, maar aan de andere kant van de Maas werd het achtervolgd door een Spaans leger en die trok bij Mook over de Maas en hakte het leger van Lodewijk van Nassau volledig in de pan bij de slag op de Mookerheide.

  1579 – Unie van Atrecht en Unie van Utrecht

De Unie van Atrecht is een op 6 januari 1579 in Atrecht (Arras) gesloten overeenkomst tussen de gewesten Rijsel, Dowaai, Orchies, Artesië en Henegouwen als reactie op de opstand in de Nederlanden waar de opstandige gewesten de overeenkomst van de Unie van Utrecht hadden gesloten. De gewesten die zich weer schikten naar de wil van de Spaanse koning kwamen het volgende overeen:

  • Er was geen ruimte meer voor buitenlandse troepen;

De Raad van State zou georganiseerd zijn als onder keizer Karel V; Twee derde van de leden van de Raad van State zou met instemming van de Staten benoemd moeten zijn;

  • Alle privileges van voor de opstand zouden worden hersteld;

De katholieke godsdienst was de enige godsdienst. Elke andere godsdienst zou verboden worden.

Voordat in de Waalse provinciën het Spaanse gezag volledig kon worden hersteld, moest overigens eerst nog het verzet worden gebroken van twee calvinistische bolwerken in Wallonië: Valencijn en Doornik.

Vooral het laatste punt maakte het voor de noordelijke gewesten, met een sterkere protestantse invloed, onmogelijk om toe te treden. Als reactie op de Unie van Atrecht vormden zij enkele weken later de Unie van Utrecht. Hierin verenigen zich een aantal gewesten, waarmee tevens een belangrijke bijdrage werd geleverd aan het tot stand komen van Nederland in later eeuwen. Opper-Gelre deed niet mee en in 1580 werd het Gelderse hof verplaatst naar Roermond. Het pretendeerde bevoegd te zijn voor het gehele Gelderse gebied. In Arnhem beweerde een Staats hof (onderdeel van de net gevormde Republiek) hetzelfde.

Toen ook Nijmegen onder Spaans gezag kwam in 1585, was alleen Venlo nog een Staats bolwerk in deze streken. In december 1585 stond Alexander Farnese, hertog van Parma met een leger van 10000 soldaten voor de poorten van Venlo. De inwoners gaven zich onder vrij gunstige voorwaarden over en kwamen er zo nog goed van af.

In 1591 werd Nijmegen terugveroverd door Maurits van Nassau. In de periode 1597-1599 waren er weer diverse veldtochten, van zowel Maurits als de Spaanse bevelhebber Ambrosio Spinola door Limburg. Omdat er geen geld voor soldij was sloegen steeds meer soldaten aan het muiten, en een groot deel van de muitende troepen kozen Weert als actiecentrum. Omdat alles voortdurend geplunderd werd stopten de boeren met het telen van gewassen. De pachtbetalingen gingen echter gewoon door. Een nieuwe aanval van Staatse legers op Maastricht en Venlo mislukte.

  Kaart van het hertogdom Limburg, dat slechts bestond uit het huidige Zuid-Limburg en een deel van de huidige provincie Luik.

  1600-1632 – De Tachtigjarige Oorlog, tweede bedrijf

Een zekere oorlogsmoeheid leidde in 1609 tot het Twaalfjarig Bestand. In handen van Spanje was nog steeds het hertogdom Gelre, inclusief het Graafschap Zutphen. Kleef en Gulik waren steeds officieel nog neutraal.

Door opvolgingsproblemen waren deze gewesten nu echter een gemakkelijke prooi voor de beide rivalen. Tijdens het bestand bleef Maurits de grenzen versterken, zo veroverde hij Gennep, Goch en Emmerik, die bij het hertogdom Kleef hoorden.

Maar ook Spinola liet zich niet onbetuigd: hij versterkte Maastricht met extra troepen en zorgde dat in Aken een vazal aan het roer kwam. Ook trok hij het officieel neutrale Sittard (onderdeel van Gulik) binnen. In vele streken van Gulik had de Spaanse inmenging tot gevolg dat de overheersende godsdienst, het katholicisme, werd versterkt door het verbod op protestantse erediensten.

In 1626 begonnen de Spanjaarden met de aanleg van de Fossa Eugeniana. De bedoeling was om de Rijn, de Maas en de Schelde met elkaar te verbinden om zo een deel van de binnenvaart van en naar Holland over te nemen. Bovendien kon het kanaal als een extra verdedigingslinie fungeren.

Het eerste traject, tussen Rijn en Maas, werd gepland tussen Rheinberg en Arcen. De Venlonaren wisten de Spanjaarden echter over te halen om het kanaal tot Venlo door te trekken waardoor het bij Arcen een scherpe knik naar het zuiden maakt. Op 21 september 1626 ging de eerste spade de grond in. Binnen één jaar moesten 48 kilometer kanaal en 24 fortificaties (schansen) worden gerealiseerd. Aanvankelijk zou het kanaal Fossa Sancta Maria gaan heten. In de volksmond werd het kanaal echter Fossa Eugeniana genoemd, naar Isabella Eugenia, de dochter van Philips II, die tot 1633 landvoogdes was van de Zuidelijke Nederlanden.

In 1627 werden de Spaanse troepen uit het gebied tussen Nijmegen en Geldern teruggeroepen. De Staatse troepen veroverden het fort bij Walbeck, verjoegen de kanaalarbeiders en saboteerden molens, sluizen en schansen. Van de 24 aarden schansen zijn er negen min of meer bewaard gebleven. Door al deze tegenslagen werd het werk stilgelegd en nooit meer afgemaakt. De kaartenmakersfamilie Blaeu heeft het geplande kanaal, ook voor zover het nog niet af was, getekend en uitgebracht.

Andere krijgshandelingen vonden vooral weer plaats in het land van Loon, het huidige Belgisch Limburg. Het Limburgse deel van Gelre maakte onverbloemd duidelijk niet bij Holland te willen horen en zich meer verwant te voelen met het hele Nederduitse gebied van dat deel van Gelre. Gulik en Kleef namen zoals gewoonlijk een neutrale tussenpositie in.

Toen de Spaanse troepen zich in 1629 moesten bemoeien met een strijd tegen de Zweedse koning,Gustaaf II Adolf van Zweden, in Duitsland was het moment ideaal voor de Hollanders om Brabant binnen te vallen en Brussel te veroveren. In 1629 veroverden ze 's-Hertogenbosch (zie Beleg van 's-Hertogenbosch). Een proclamatie van de Haagse Staten-Generaal beloofde de zuidelijke Nederlanden godsdienstvrijheid.

In 1632 trok een leger van de Staatsen vanuit Nijmegen naar het zuiden en veroverde alle steden, inclusief Maastricht. Tijdens het beleg van Maastricht moest de pastoor van Heer zich herhaaldelijk met zijn parochianen verstoppen in de mergelgroeven om het vege lijf te redden.

De doortocht naar Brabant leek nu een kwestie van korte duur. Er kwamen bezwaren van de kooplieden (vrees voor Antwerpse concurrentie) als van de predikanten (er was eerder godsdienstvrijheid toegezegd, maar vanuit vele kringen klonk: geen godsdienstvrijheid voor die "paapsen").

De hele actie stond op losse schroeven. Frederik Hendrik ging terug en probeerde via onderhandelingen met de Zuidelijke Nederlanden tot een overeenkomst te komen. Deze onderhandelingen mislukten. Pal daarop werd door de Spanjaarden Stevensweert en Montfort heroverd en Gulik en Geldern versterkt. De overige steden aan de Maas stonden echter nog steeds onder Staats bestuur.

De eerder vermelde beruchte Kroatische troepen hielden vooral ook huis in het gehele Gelderse overkwartier en in het hertogdom Gulik. Vooral in de jaren 1635-1638 werden veel steden en dorpen, ook in Midden-Limburg, herhaaldelijk geplunderd. Veel edelen namen deel aan deze oorlogen. Als loon voor diensten kreeg menigeen als geschenk van de hogere adel landerijen, burchten en landgoederen toegewezen, waardoor een groot deel van de lagere adel juist veel rijker werd.

De armoede van de gewone burger zakte naar een ongekend dieptepunt. Van Sittard, dat ook enkele keren is geplunderd, is bekend dat het bevolkingsaantal in korte tijd halveerde in de eerste helft van de 17e eeuw. Een bijkomende ramp was de pestepidemie van 1636. Deze waarde door een groot deel van West-Europa en zal waarschijnlijk ook in deze streken vele slachtoffers hebben gekend.

In 1637 heroverden de Spaanse troepen Venlo en Roermond. Na een korte Staatse regering (1632-1637), waarbij de protestanten kerken kregen toegewezen en predikanten vanuit de stadskas werden betaald (in Venlo werd zelfs het katholicisme verboden), werd de oude toestand na 5 jaar weer hersteld. Sittard en Maastricht waren echter nog steeds in Staatse handen. Opvallend is hoe de burgerij van Roermond weigerde de stad te verdedigen in 1637 en daarna de Spanjaarden met gejuich weer binnenhaalde!

  1650-1700 – De periode na de Tachtigjarige Oorlog

De Tachtigjarige Oorlog eindigde in 1648 met de vrede van Münster. De afspraken die hierbij gemaakt werden, hadden weer allerlei problemen tot gevolg. Zuid-Limburg kwam voor de helft onder Staats bestuur (het grootste deel van het huidige Nederlandse Zuid-Limburg, de zogenoemde Landen van Overmaas, voor de andere helft (tegenwoordig Belgisch, vooral ten zuiden van het huidige Zuid-Limburg) bleef het onder Spaans bestuur.

Het Staatse deel verbood katholicisme en eigende zich alle kerkelijke goederen toe. Het Staatse bestuur werd hierbij militair gesteund vanuit Maastricht. De adel en bevolking kwam hier steeds meer tegen in opstand. Filips IV van Spanje en Frederik Hendrik sloten een overeenkomst waarbij laatstgenoemde de heerlijke rechten en goederen van het ambt Montfort waaronder Belfeld en Beesel ontving als vergoeding voor de verloren gegane goederen van de Oranje Nassaus tijdens de Tachtigjarige Oorlog.

Na deze scheiding tussen soevereiniteit en de heerlijke rechten met de daaraan verbonden financiële voordelen bleef de Hollandse tak van de Oranje Nassaus eigenaar van de heerlijke rechten van het ambt Montfort, terwijl de koning van Spanje de soevereiniteit behield.

Het Gelderse overkwartier werd nu bij de vrede van Münster definitief afgescheiden van de andere Gelderse onderdelen ten noorden van Nijmegen, en bleef daarmee ook onder Spaans bestuur staan.

  1667 – Inval Lodewijk XIV

1rightarrow.png Zie Devolutieoorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Lodewijk XIV eiste voor zijn gemalin Maria-Theresia van Spanje een deel van de zuidelijke gewesten op. Om zijn aanspraken kracht bij te zetten zond hij maar gelijk troepen om ze in bezit te nemen. Raadpensionaris Johan de Witt wist door samenwerking met Engeland en Zweden Frankrijk te dwingen deze gebieden weer af te staan, maar Frankrijk eiste in ruil daarvoor oorlogscontributie.

In 1668 werden de steden Roermond en Venlo voor aanzienlijke bedragen aangeslagen om zich vrij te kopen van de Fransen. Omdat de bedragen niet gelijk opgehoest konden worden, werd er een aantal gijzelaars meegenomen, die pas twee jaar later vrijkwamen.

  1678 – Oorlog met Frankrijk

1rightarrow.png Zie Hollandse Oorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1672 (het zogenaamde Rampjaar) trok Lodewijk XIV opnieuw deze streken in, wetende dat hij de steun had van Engeland, Zweden en de keurvorst van Beieren. Eerst werden Tongeren en Maaseik bezet en weer werd het zuidelijke Loonse land geteisterd door doortrekkende troepen. Maastricht werd belegerd, maar goed verdedigd door uitbrekende Spaanse ruiterij, die met de Staatsen samenwerkte.

Voor de winter trokken de Fransen zich terug naar de omgeving van Luik. Nu ging stadhouder Willem III met zijn troepen naar deze streken. Dat kostte elke plaats heel wat schade. Het enige succes van Willem was overigens bij die tocht het terugveroveren van Valkenburg. In 1673 na een nieuwe belegering van de Fransen van Maastricht veroverden zij na enkele maanden de stad.

In 1676 mislukte een poging om de stad terug te veroveren. In 1678 werd vrede gesloten waarbij de toestand van voor 1672 werd hersteld.

  1688-1697 – Negenjarige Oorlog

1rightarrow.png Zie Negenjarige Oorlog (1688-1697) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tien jaar later was het weer raak: Lodewijk XIV maakte weer aanspraak op gebieden in de zuidelijke Nederlanden en het Rijnland. De vijandelijkheden beperkten zich voor een groot deel tot het huidige Belgisch Limburg en een deel van Nederlands Zuid-Limburg. Maastricht bleef dit keer gespaard. Omdat ook Duitse troepen aan de zijde van Spaanse en Hollandse troepen meededen werd Limburg ook na afloop van de Negenjarige Oorlog nog een tijd lastig gevallen door achtergebleven soldaten.

  De 18e eeuw

Nadat Willem III in 1702 was overleden, eigende de Pruisische koning Frederik II van Pruisen zich de heerlijke rechten toe. Op 4 oktober 1767 trouwde stadhouder Willem V met Wilhelmina van Pruisen, een Pruisische prinses die in Berlijn geboren was. Door deze Duitse connecties kon de oude rechtenkwestie afgehandeld worden. In 1769 kwamen de heerlijke rechten van het ambt Montfort weer terug bij de Oranjes.

  1702-1713 – Spaanse Successieoorlog

Door de Spaanse Successieoorlog kwam het gebied ongewild weer in een oorlogssituatie terecht. Franse troepen bezetten Roermond, Venlo en de stad Geldern. Eveneens in 1702 werd Filips V, de opvolger van de Spaanse koning en afkomstig uit het Franse koningshuis Valois, in Roermond als hertog van Gelre gehuldigd. Maar nog in hetzelfde jaar kwam er een tegenoffensief. Een Staats leger veroverde eerst het land van Kessel, en daarna de steden Weert, Venlo, Roermond en Stevensweert.

De hervormden kregen onmiddellijk godsdienstvrijheid. Er waren bij dit conflict ook allerlei huurlingenlegers, uit onder andere Duitsland betrokken. In 1703 stonden tussen Tongeren en Maastricht weer legers tegenover elkaar. Pas in 1704 was de gehele streek van Franse en andere buitenlandse legers bevrijd. Midden-Limburg bleef officieel in Staatse handen tot 1716, toen het barrièretractaat effectief werd.

  1713-1748 – Nieuwe indeling

Bij de vrede van Utrecht (1713) vond er een behoorlijk ingrijpende herindeling van de gebieden in Limburg plaats. In Zuid-Limburg bleef het bij het oude: een deel Staats (Staats-Opper-Gelre), een deel Oostenrijks Gelre. Het Habsburgse deel was nu evenwel niet Spaans, maar Oostenrijks. Gelre werd verdeeld. Een deel, met Roermond, Swalmen en een heel gebied aansluitend over de huidige Duitse grens, kwam ook onder Oostenrijks bestuur, een ander deel van het tegenwoordige Duitsland, samen met een groot deel van Noord-Limburg kwam onder Pruisen (Pruisisch Opper-Gelre).

De Pruisische koning was ook hertog van Kleef. Ook een deel van het Loonse land viel nu niet meer onder Luik, maar kwam bij Oostenrijk. Venlo werd Staats. Er kwam wel een clausule dat de katholieken een belangrijke invloed in het stadsbestuur bleven hebben.

Het Hof van Gelder in Roermond behandelde nog slechts Oostenrijkse zaken, en in Venlo werd een Hof opgericht voor het Staatse gedeelte van het Overkwartier. Deze situatie bleef zo tot de Franse tijd. Maastricht, Stevensweert en Venlo waren Staatse vestingen, die in de 18e eeuw allemaal aanzienlijk werden versterkt. Hierbij was Venlo met name ook een garnizoensplaats waar de Staten-Generaal een vaste kazerne met soldaten gereed hield om voorbereid te zijn op mogelijke conflicten.

  1740-1748 – Oostenrijkse Successieoorlog

De Oostenrijkse Successieoorlog tussen Frankrijk en Pruisen met Oostenrijk had met name vanaf 1745 ook gevolgen voor het zuidoostelijke deel van het land van Loon en voor Zuid-Limburg. Het geweld (onder andere slag bij Lafelt) trof vooral de zuidelijke gebieden. Dit keer werd de omgeving van Roermond en noordelijker gelegen gebieden gespaard.

Er ontstond wel een grote munt-inflatie. De Kleefse munt was door de oorlogsinspanningen van de koning van Pruisen veel minder waard geworden. Men wilde dan ook niet meer in deze munt betaald worden. Aan het einde van de oorlog waren er geen territoriale wijzigingen, wel een toenadering van Frankrijk en Oostenrijk in de vorm van een alliantie. Het gevolg was, op een episode na, een einde aan de oorlogshandelingen tot aan de Franse tijd.

  1757 – Duitse inval tijdens de Zevenjarige Oorlog

Frankrijk trok tijdens de Zevenjarige Oorlog in 1757 vanuit Roermond naar het oosten ten einde een verbinding tot stand te brengen met een Frans leger aan de oostzijde van de Rijn. Maar de hertog van Brunswijk, Karel I van Brunswijk-Wolfenbüttel, nam Roermond in, stak de Maas over en stond voor de poorten van Tienen en Leuven. Door oorlogsgebeurtenissen in Duitsland moest het leger zich weer terugtrekken en daar bleef het ook bij. Het gevolg was alleen een nog sterkere devaluatie van de munt.

  1781-1792 – Hervormingen Jozef II

De Oostenrijkse keizer Jozef II was een fervent voorstander van allerlei verlichte ideeën, zoals de afschaffing van het lijfeigenschap en het vergroten van de rechten van de kleine boeren. Op geestelijk gebied stond hij godsdienstvrijheid voor, maar bepaalde kloosterorden wilde hij sluiten. Zo werden onder zijn bewind in Roermond de kloosters van de Kartuizers, de Kruisheren, de Dominicanessen, de Clarissen, de Poenitenten en de Carmelitessen opgeheven. De Ursulinen en Franciscanen, die ook bij de bevolking in hoog aanzien stonden, mochten blijven. Protesterende burgemeesters kregen te horen dat zij zich met burgerlijke zaken, niet met geestelijke dienden te bemoeien.

In 1789, het jaar van de revolutie, kwam er voor het eerst openlijk opstand tegen met name de antiklerikale maatregelen van de keizer. Het hoofdkwartier van de beweging was in Hasselt gevestigd. Er werd een leger op de been gebracht en in korte tijd verspreidde de opstand zich.

In januari 1790 kwamen afgevaardigden van alle provincies van de Zuidelijke Nederlanden (waaronder die van het Gelderse Overkwartier te Roermond) bij elkaar en ze gingen een alliantie aan, geïnspireerd op de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring van 1781. De provincies Brabant, Gelderland (overkwartier Roermond), Vlaanderen, West-Vlaanderen, Namen, Henegouwen, Doornik en het Doornikse en Mechelen sloten een federatie en verklaarden zich onafhankelijk. Voor een groot deel is dit overigens het gebied dat in 1839 het huidige België zou gaan vormen. Dit document van 12 artikelen begon met een uitvoerige inleiding, waarin de reden van de onafhankelijkheidsverklaring werd gegeven.

Ook in Weert was een opstand, en de Weertenaren trokken naar Roermond, waar ze onmiddellijk steun vonden. Hierop ontruimden de keizerlijke troepen van Joseph II de Oostenrijkse Nederlanden, op Luxemburg na. In november 1790 was het Oostenrijkse gezag weer hersteld.

  Franse tijd

1rightarrow.png Zie Franse tijd in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

  1792 – Begin Franse tijd

  Het departement Beneden-Maas, kern van de latere provincie Limburg

In 1792 trok een Frans leger de Oostenrijkse Nederlanden en Staats-Brabant binnen. In december 1792 viel Roermond in Franse handen; de bisschop was toen al naar Venlo gevlucht. In 1793 wist een Oostenrijks-Pruisisch leger de Fransen weer te verdrijven. Maar de oorlog ging voort. In 1794 werd eerst het land van Loon door de Fransen veroverd, waarbij vele plunderingen plaats vonden. De steden aan de Maas vielen een voor een, waarbij Venlo en vooral Maastricht het meeste verzet boden.

In de periode 1795 tot 1806 werden er in korte tijd allerlei wetten en voorschriften doorgedrukt in de geannexeerde gebieden. De Pruisische delen van Limburg kwamen officieel pas in 1801 bij Frankrijk. Toen werden ook Thorn, Wittem, Gronsveld en andere vrije heerlijkheden officieel geannexeerd.

Vanaf 1795 begon er al duidelijk verzet tegen het regime te ontstaan, vooral vanwege de antiklerikale houding van de Fransen en de verplichte krijgsdienst. Vanaf oktober 1798 ontstond er op vele plaatsen een ware guerrilla. Dit gebeurde ook in Roermond en omgeving. Hasselt werd zelfs even bezet.

Vanaf 1799, toen bij besluit de kerken weer open mochten, werd het overal rustig en werd het redelijk gematigde bewind zelfs steeds meer gewaardeerd. Aanvankelijk bestuurden de kantons het hele gebied vanuit een bestuursplaats, maar vanaf 17 februari 1800 kregen de gemeenten hun bestuursbevoegdheden terug en hadden de kantons slechts gerechtelijke machten. In totaal bleef het gebied ongeveer 20 jaar Frans, veel langer dus dan de Noordelijke Nederlanden, die slechts van 1810-1813 tot Frankrijk behoorden.

  1814 – Einde Franse tijd

In januari 1814 trokken de Fransen weg, maar alleen in Maastricht en Venlo lieten ze nog een tijdlang garnizoenen achter. Op 5 mei 1814 werd Maastricht overgegeven aan Hollandse troepen. Het bestuursapparaat bleef intact, maar in de top werden Franse ambtenaren vervangen door ingezetenen.

  Verenigd Koninkrijk der Nederlanden

  Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden met in eerste instantie één provincie Limburg, welke later door de Belgische opstand gescheiden werd.
1rightarrow.png Zie Limburg (Verenigd Koninkrijk der Nederlanden) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voor de Franse tijd was Limburg verdeeld over met name de Staatsen, Oostenrijk en Pruisen. Oostenrijk liet zijn claim vallen, maar Pruisen wilde meer. De koning van Pruisen nam eerst het hertogdom Kleef en het Pruisische overkwartier in bezit en maakte daarna aanspraak op alle voormalige Oostenrijkse gebieden. In eerste instantie kreeg hij zijn zin: het Vorstendom der Nederlanden kreeg slechts Maastricht, Stevensweert, Venlo en de gemeenten ten westen van de Maas.

Tijdens het Congres van Wenen in 1815 werd bepaald dat het departement van de Nedermaas en een deel van het departement van de Roer deel zouden gaan uitmaken van het nieuwe Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Het oostelijk gedeelte van het Pruisisch Overkwartier ging definitief naar Pruisen, het westelijk deel samen met het vroegere Oostenrijks en Staats Overkwartier werd ingedeeld bij de nieuwe Nederlandse provincie. Koning Willem I bedacht voor deze nieuwe eenheid de naam Limburg, ingegeven door het vroegere Hertogdom Limburg. Overigens ligt slechts een klein deel van het vroegere hertogdom in het huidige Limburg: het Zuid-Limburgse Heuvelland, de Voerstreek en de streek rond Riemst en Lanaken. Grote delen van het toenmalige hertogdom liggen nu in de Belgische provincie Luik.

Zo werd dus bereikt dat ook enkele gebieden ten oosten van de Maas aan de Nederlanden werden toegewezen. De nieuwe staatsgrens tussen Nederland en Pruisen kwam te liggen op schootsafstand van de Maas (800 Rijnlandse roeden, ongeveer 3 km.). De legende gaat dat bij het afbakenen van de grens, door middel van kanonschoten vanaf de Maas, een van de Nederlandse soldaten ter hoogte van Siebengewald extra veel buskruit in het kanon deed, om te zorgen dat het dorp waar zijn geliefde woonde in de Nederlanden kwam te liggen. In werkelijkheid is sprake geweest van uitruil van gebieden, waardoor de grens bij Siebengewald een knik maakt. Door dergelijke vormen van uitruil kwamen de gebieden rond Niederkrüchten en Herzogenrath, eerder onderdeel van Gelre, in Pruisische handen.

De provincie Limburg bestond zo uit het gehele voormalige departement van de Nedermaas en uit delen van het vroegere departement van de Roer. Binnen Limburg werd Maastricht de hoofdstad. Administratief ontstond een indeling in drie arrondissementen: Maastricht, Roermond en Hasselt.

  Belgische tijd

  1830 – Belgische opstand

Hoewel de koning, Willem I der Nederlanden, een sterk sociaal en economisch beleid voerde, ontstond met name in de Zuidelijke Nederlanden toenemende ontevredenheid. Enerzijds waren de katholieken bang voor hun machtspositie, bijvoorbeeld doordat Willem overal openbare scholen oprichtte die concurrentie vormden voor de katholieke scholen. Anderzijds was de liberale elite ontevreden over de grote macht van de koning en streefde ze daarom naar een constitutionele monarchie, met meer macht voor het parlement. Zij stuitte echter op een onverzettelijke vorst, die in 1821 bijvoorbeeld burgemeester van Maastricht, Hennequin, ontsloeg vanwege zijn vrijzinnige ideeën. Vervolgens werd Hennequin door de stemgerechtigde elite, burgerij, tot parlementslid gekozen. Een derde twistpunt vormde het taalbeleid van de koning. Willem voerde het Nederlands in als nationale taal, wat de grotendeels Franstalige elite in de Zuidelijke Nederlanden niet zinde.

Hoewel koning Willem I op een aantal punten zijn beleid afzwakte, leidde de onvrede uiteindelijk in 1830 toch tot een oproer in Brussel, waaruit een onafhankelijkheidsbeweging ontstond. Limburg sloot zich voor het grootste deel aan bij de opstandelingen. De Nederlandse generaal Nicolas Joseph Daine liep over naar de revolutionairen en bezette met het Maasleger Maaseik, Roermond en Venlo. In Venlo maakte de burgerij de poorten voor hem open en keerde zich tegen het Nederlandse garnizoen dat er gelegerd was. Ook Sittard koos voor de opstand. Al snel was de hele provincie Limburg, met uitzondering van de garnizoensplaatsen Maastricht en Mook, in opstandige, Belgische handen.

In 1831 werd de afscheiding een feit doordat de Duitse prins Leopold de eed aanvaardde als eerste koning der Belgen. Intussen was het Nederlandse leger opnieuw geformeerd en op 2 augustus 1831 trok het opnieuw België binnen voor wat later de Tiendaagse Veldtocht zou worden genoemd. Een groot aantal Belgisch Limburgse steden werd "veroverd", maar de Maassteden, behalve Maastricht, bleven in Zuidelijke handen. Toen de Fransen de Belgen te hulp kwamen trok het regeringsleger zich terug op de vestingen van Antwerpen, Luxemburg en Maastricht.

Na inmenging van buitenlandse mogendheden werd in Londen op 15 november 1831 het Verdrag van Londen (ook wel Verdrag der XXIV Artikelen genoemd) gesloten, waarin de definitieve grenzen van de nieuwe Belgische staat werden vastgelegd. De provincie Limburg en het Groothertogdom Luxemburg werden gesplitst: in ruil voor het afstaan van westelijk Luxemburg aan België zou oostelijk Limburg onder Nederlands bestuur komen en net als het verkleinde groothertogdom Luxemburg deel gaan uitmaken van de Duitse Bond, als een nieuw Hertogdom Limburg. In ruil voor deze gebiedsafstand kreeg België het recht op een doorgang door oostelijk Limburg, de latere IJzeren Rijn. België accepteerde het verdrag, omdat zijn onafhankelijkheid erin erkend wordt en het uitzicht biedt op een definitieve vrede. De Nederlandse koning Willem I weigerde echter de Belgische onafhankelijkheid te aanvaarden, in de hoop dat Pruisen en Oostenrijk hem alsnog te hulp zouden schieten en de eenheid in de Nederlanden hersteld zou kunnen worden.

Zo bleef in de volgende jaren de status quo gehandhaafd en bevond geheel Limburg, met uitzondering van Maastricht en Mook, zich onder Belgisch bestuur. Maastricht was al deze jaren in staat van beleg. Het eerste jaar was slechts een beetje verkeer met Aken mogelijk. In 1833 werd de Maas vrijgegeven voor vervoer en werd meer verkeer mogelijk.

  Limburg in Nederland

  1839 – Definitieve splitsing

1rightarrow.png Zie Hertogdom Limburg (1839-1866) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1838 gaf Willem I toe en accepteerde het in 1831 gesloten verdrag. Dit betekende dat Limburg en Luxemburg alsnog verdeeld werden. De bevolking van Limburg wilde dit niet en de Belgische regering bedong dat elke Limburger en Luxemburger die Belgisch wenste te blijven vrij zou kunnen verhuizen. Van dat recht hebben ongeveer 3000 personen gebruik gemaakt. Het ging voor het grootste deel om verhuisde Limburgers; in Luxemburg is vrijwel iedereen blijven wonen waar hij al woonde. Hiermee was de splitsing in 1839 een feit.

Het westelijke voormalige Gelderse Overkwartier maakte toen deel uit van het Nederlandse deel van Limburg, terwijl de oostelijke uitlopers van het Overkwartier reeds ondergebracht waren in de Pruissische Rijn-provincie. Tegenwoordig zijn dit met name verschillende gemeenten in het Zuid-Oosten van de Kreis Kleef en in het Noorden van de Kreis Viersen in de deelstaat Noordrijn-Westfalen.

Nog lange tijd had men moeite met de splitsing van Limburg. Op 3 maart 1843 schreef de gouverneur van Limburg aan de minister van justitie: "Ware het hertogdom Limburg een gewest van België, zoude dat rijk op de rustige stemming der ingezetenen geheel kunnen rekenen, en overtuigd kunnen zijn, dat Limburg alles zoude aanwenden om de Franse revolutie te keeren. Maar in het hertogdom Limburg bestaat wegens een topografische ligging, godsdienst, gewoonten, een groot verlangen uit de geïsoleerde positie te geraken, waarin het zich nu bevindt, en een hereeniging met België zoude schier alle inboorlingen, dan bijzonder de ingezetenen van Maastricht, aangenaam zijn."

In België bleef men nog geruime tijd geïnteresseerd om Nederlands Limburg alsnog te annexeren. Na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), waarin Nederland neutraal was gebleven, zag men zijn kans schoon: de Belgische regering beschuldigde Nederland van Duitsgezindheid en eiste om die redenen Zeeuws-Vlaanderen en Nederlands Limburg op. In Nederland werd hierop zeer afwijzend gereageerd, al was het maar omdat Nederland helemaal niet had deelgenomen aan de oorlog en er in zijn ogen dus ook niet voor 'gestraft' kon worden. Mede daarom ging de internationale gemeenschap niet op de Belgische eisen in. Toch reageerde in Nederlands Limburg niet iedereen afwijzend: het katholieke Tweede Kamerlid Henri Groenendael steunde de Belgische annexatieplannen. Hij werd daarop door de Roomsch-Katholieke Staatspartij geroyeerd en uit de fractie gezet. In 1922 nam hij met een eigen Lijst Groenendael deel aan de verkiezingen, maar haalde in de provincie Limburg slechts 1% van de stemmen.

  Limburg en Luxemburg als zowel deel van Nederland, als van de Duitse bond

  Limburg als onderdeel van de Duitse Bond

Hoewel Nederlands Limburg in 1839 deel werd van het Koninkrijk der Nederlanden, mochten Limburgse Kamerleden niet meestemmen over de grondwet van 1840. Dit had te maken met de bijzondere positie van Limburg (met uitzondering van de vestingsteden Maastricht en Venlo [1][2]) als onderdeel van de Duitse Bond, een statenbond van Duitse staten en staatjes. Limburg werd daarom apart behandeld binnen Nederland. Het hertogdom werd in de grondwet van 1840 ook niet als provincie aangeduid.

In 1848 ontstond naar aanleiding van de liberale Maartrevolutie een streven binnen de Duitse Bond naar staatkundige eenheid. Er werd een nieuw Frankfurter parlement opgericht, waarin ook een tweetal door verkiezingen aangewezen vertegenwoordigers van het Hertogdom Limburg zitting hadden, te weten baron van Scherpenzeel en L.A.M. Schoenmaeckers. Zij waren beiden overtuigd voorstander van opname van Limburg in de nieuwe Duitse staat. Uiteindelijk nam het parlement een resolutie aan, waarin werd vastgesteld dat de vereniging van Nederlands Limburg met Nederland in strijd met de grondwet was.

De reacties vanuit de Nederlandse pers waren opmerkelijk: "Limburg is een jammerlijke strook gronds, een uitwas van ons land, dat onze beste sappen verteert." De Nederlandse regering was in die tijd niet bereid tot een conflict met Duitsland en wilde Limburg daarom best afstaan. Door onderlinge verdeeldheid mislukte de staatsvorming echter en in 1850 keerde de Duitse Bond als losse statenbond weer terug. Limburg bleef daarom deel van het Koninkrijk der Nederlanden.

In 1866 viel de Duitse Bond uiteen door verdeeldheid tussen Pruisen en Oostenrijk. Limburg werd daarna niet meer opgenomen in nieuwe Duitse staatsverbanden. Bismarck waagde in 1867 nog een poging Limburg bij de Noord-Duitse Bond aan te sluiten, maar zag hiervan af op een internationale conferentie in Londen.

  Limburg na 1866

Zodoende verloor Limburg zijn bijzondere positie en werd het de elfde provincie van Nederland. De titel hertogdom bleef het provinciebestuur nog tot 1906 formeel voeren, hoewel deze eigenlijk geen betekenis meer had. Alleen het gebruik de commissaris van de Koning(in) met "gouverneur" aan te spreken, herinnert nog aan deze tijd.

De tijd na ongeveer 1860 is ook de tijd van het 'Rijke Roomse Leven' waarbij de Katholieke kerk een overheersend, en dikwijls dwingend, stempel op het sociale en culturele leven in Limburg drukte. Vooral de sociale controle hield iedereen in het katholieke gareel. Na het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) en tijdens de roerige jaren 60 kwam er een eind aan het Rijke Roomse Leven: de sociale controle verdween en een steeds groter deel van de bevolking seculariseerde. Het zondagse kerkbezoek onder de Limburgse bevolking is hierdoor in snel tempo verminderd.

De economie van de Nederlandse provincie Limburg heeft twee generaties lang in het teken gestaan van de steenkoolwinning. De exploitatie van de steenkoolmijnen kwam betrekkelijk laat op gang: aan het begin van de 20e eeuw. Na de Tweede Wereldoorlog werden de mijnen niet langer rendabel gevonden. Omstreeks 1965 werden ze gesloten, hetgeen geruime tijd een hoge werkloosheid heeft veroorzaakt, want vóór de sluiting had niet minder dan 15% van de beroepsbevolking in de mijnen gewerkt. Nederlands en Belgisch-Limburg waren de enige steenkoolwinningsgebieden in West-Europa, waaromheen geen staalindustrie werd gebouwd. De overheden van beide landen hadden hun zware industrie in de Franstalige gebieden respectievelijk in de Randstad.

  Lijst van bestuurlijke eenheden in 1795 en de latere gemeenten

naam status territorium einde
Afferden schepenbank en heerlijkheid (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre voor 1812 aan Bergen
Amby deel schepenbank Meerssen Staats Valkenburg 1-7-1970: Maastricht
Amstenrade deel schepenbank Oirsbeek graafschap Geleen en Amstenrade 1-1-1982: Brunssum
Arcen en Velden schepenbank en heerlijkheid (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre 1-1-2010: Venlo
Baexem kerspel abdij Thorn 1-1-1991: Heythuizen
Beegden schepenbank en heerlijkheid graafschap Horn 1-1-1991: Heel
Beek hoofdbank Staats Valkenburg
Beesel deel schepenbank Beesel en Belfeld (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre
Belfeld deel schepenbank Beesel en Belfeld (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-2001: Venlo
Bemelen onderbank van Beek en heerlijkheid Staats Valkenburg 1-1-1982: Margraten
Berg bank van Sint Servaas Staats Valkenburg Berg en Terblijt
Berg en Terblijt 1-1-1982: Valkenburg aan de Geul
Bergen deel schepenbank Well en Bergen (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre
Bingelrade deel schepenbank Oirsbeek graafschap Geleen en Amstenrade 1-1-1982: Onderbanken
Blitterswijk schepenbank en heerlijkheid Pruisisch Opper-Gelre (geen Ambt) voor 1812: Meerlo
Bocholtz deel schepenbank Simpelveld Oostenrijks Hertogenrade 1-1-1982: Simpelveld
Borgharen onderbank van Meerssen en heerlijkheid Staats Valkenburg 1-7-1970: Maastricht
Born 1709: onderambt hertogdom Gulik 1-1-2001: Sittard-Geleen
Bree schepenbank (Ambt Kessel) Pruisisch Opper-Gelre 14-2-1818: Maasbree (naamsw)
Breust schepenbank bisdom Luik 6-3-1828: Eijsden en Sint Geertruid
Broekhuizen schepenbank en heerlijkheid (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre 1-1-2002: Horst aan de Maas
Broeksittard 22-3-1817: uit Sittard hertogdom Gulik 1-10-1942: Sittard
Brunssum onderbank van Heerlen graafschap Geleen en Amstenrade
Buggenum schepenbank en heerlijkheid graafschap Horn 1-10-1942: Haelen
Bunde 1626: heerlijkheid uit Meerssen Staats Valkenburg 1-1-1982: Meerssen
Cadier schepenbank Staats Dalhem 5-8-1828: Cadier en Keer
Cadier en Keer 5-8-1828: uit Cadier en Keer 1-1-1982: Margraten
Echt schepenbank (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-2003: Echt en Susteren
Eijgelshoven hertogdom Gulik 1-1-1982: Kerkrade
Eijsden onderbank van Klimmen Staats Valkenburg
Ell kerspel abdij Thorn voor 1812: Hunsel
Elsloo heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid 1-1-1982: Stein
Geijsteren schepenbank en heerlijkheid (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre voor 1812: Wanssum
Geleen schepenbank graafschap Geleen en Amstenrade 1-1-2001: Sittard-Geleen
Gennep schepenbank (Ambt Gennep) hertogdom Kleef
Geulle onderbank van Meerssen en heerlijkheid Staats Valkenburg 1-1-1982: Meerssen
Grathem abdij Thorn 1-1-1991: Heythuysen
Grevenbicht schepenbank hertogdom Gulik 1-1-1982: Born
Gronsveld rijksgraafschap 1-1-1982: Eijsden
Grubbenvorst schepenbank Pruisisch Opper-Gelre (geen Ambt) 1-1-2001: Horst aan de Maas
Gulpen schepenbank Staats Hertogenrade 1-1-1999: Gulpen-Wittem
Haelen heerlijkheid graafschap Horn
Haler kerspel abdij Thorn voor 1812: Hunsel
Heel schepenbank bisdom Luik 1-1-1821: Heel en Panheel
Heel en Panheel 1-1-1821: uit Heel en Panheel 1-1-1991: Heel (2)
Heer en Keer schepenbank Staats Valkenburg 5-8-1828: Heer; Keer aan Cadier
Heerlen hoofdbank Staats Valkenburg
Heijen schepenbank en onderheerlijkheid hertogdom Kleef voor 1812: Bergen
Helden schepenbank (Ambt Kessel) Pruisisch Opper-Gelre 1-1-2010: Peel en Maas (fusie gemeenten)
Herten heerlijkheid (geen Ambt) Oostenrijks Opper-Gelre 1-1-1991: Roermond
Heythuysen schepenbank graafschap Horn
Hoensbroek schepenbank, 1388 uit Heerlen Oostenrijks Valkenburg 1-1-1982: Heerlen
Horn schepenbank graafschap Horn 1-1-1991: Haelen
Horst schepenbank en heerlijkheid (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre 1-1-2001: Horst aan de Maas
Houthem onderbank van Meerssen Staats Valkenburg 1-10-1940: Valkenburg (L)
Hulsberg deel schepenbank Klimmen Staats Valkenburg 1-1-1982: Nuth
Hunsel 1653-1711: van Hunsel en Kessenich heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid
Itteren onderbank van Meerssen en heerlijkheid Staats Valkenburg 1-7-1970: Maastricht
Ittervoort kerspel abdij Thorn 1-7-1942: Hunsel
Jabeek deel schepenbank Brunssum graafschap Geleen en Amstenrade 1-1-1982: Onderbanken
Keer 5-8-1828: van Heer aan Cadier Staats Valkenburg
Kerkrade schepenbank Oostenrijks Hertogenrade
Kessel schepenbank (Ambt Kessel) Pruisisch Opper-Gelre 1-1-2010: Peel en Maas (fusie gemeenten)
Klimmen hoofdbank Staats Valkenburg 1-1-1982: Voerendaal
Limbricht heerlijkheid hertogdom Gulik 1-1-1982: Sittard
Linne schepenbank (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-1991: Maasbracht
Lottum schepenbank en heerlijkheid (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre voor 1812: Grubbenvorst
Maasbracht deel schepenbank Echt (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre
Maasbree 14-2-1918 uit Bree (naamsw)(Ambt Kessel) Pruisisch Opper-Gelre 1-1-2010: Peel en Maas (fusie gemeenten)
Maasniel heerlijkheid (geen Ambt) Oostenrijks Opper-Gelre 1-8-1959: Roermond
Maastricht stad Staats Brabant en bisdom Luik
Margraten 1559: heerlijkheid uit Gulpen Staats Hertogenrade
Meerlo schepenbank Meerlo-Tienraaij (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre 1-7-1969: Meerlo-Wanssum
Meerssen hoofdbank Staats Valkenburg
Meijel schepenbank (geen Ambt) Oostenrijks Opper-Gelre 1-1-2010: Peel en Maas (fusie gemeenten)
Melick en Herkenbosch schepenbank hertogdom Gulik 1-1-1993: Roerdalen
Merkelbeek deel schepenbank Oirsbeek graafschap Geleen en Amstenrade 1-1-1982: Onderbanken
Mesch heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid 1-1-1943: Eijsden
Mheer onderbank van 's-Gravenvoeren Oostenrijks Dalhem 1-1-1982: Margraten
Middelaar schepenbank (Ambt Middelaar) Pruisisch Opper-Gelre 23-10-1800: Mook en Middelaar
Montfort schepenbank (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-1991: Posterholt
Mook schepenbank (Ambt Goch) hertogdom Kleef 23-10-1800: Mook en Middelaar
Mook en Middelaar 23-10-1800: uit Mook en Middelaar
Munstergeleen hertogdom Gulik 1-1-1982: Sittard
Nederweert schepenbank, 1419 uit Weert (geen Ambt) Oostenrijks Opper-Gelre
Neer schepenbank en heerlijkheid graafschap Horn 1-1-1991: Roggel
Neeritter schepenbank bisdom Luik 1-7-1942: Hunsel
Nieuwenhagen deel schepenbank Heerlen Staats Valkenburg 1-1-1982: Landgraaf
Nieuwstadt schepenbank (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-1982: Susteren
Noorbeek onderbank van 's-Gravenvoeren Oostenrijks Dalhem 1-1-1982: Margraten
Nunhem deel bank Haelen graafschap Horn
Obbicht en Papenhoven schepenbank en heerlijkheid (geen Ambt) Staats Opper-Gelre (1785) 1-1-1982: Born
Ohé en Laak deel schepenbank Echt (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-1991: Maasbracht
Oijen schepenbank (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre voor 1812: Broekhuizen
Oirlo schepenbank (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre voor 1812: Venray
Oirsbeek schepenbank graafschap Geleen en Amstenrade 1-1-1982: Schinnen
Oost 1608: onderbank van 's-Gravenvoeren Staats Dalhem 6-3-1828: Eijsden
Oostrum schepenbank (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre voor 1812: Venray
Ottersum schepenbank (Ambt Gennep) hertogdom Kleef 1-1-1973: Gennep
Oud-Valkenburg onderbank van Klimmen Staats Valkenburg (1785) 1-10-1940: Valkenburg
Oud-Vroenhoven 1-1-1920: Maastricht
Pol en Panheel heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid 1-1-1821: Heel en Panheel
Posterholt deel schepenbank Vlodrop en P. (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-2-1994: Ambt Montfort
Rijckholt heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid Rijckholt 1-1-1943: Montfort
Rimburg heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid 15-3-1887: Ubach over Worms
Roermond stad (Ambt Montfort) Oostenrijks Opper-Gelre
Roggel 1760: schepenbank uit Heythuysen graafschap Horn 1-1-1993: Roggel en Neer
Roosteren deel schepenbank Echt (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-1982: Susteren
Schaesberg schepenbank en heerlijkheid; 1618 uit Heerlen Staats Valkenburg (1785) 1-1-1982: Landgraaf
Schimmert deel schepenbank Klimmen Staats Valkenburg 1-1-1982: Nuth
Schin op Geul schepenbank en heerlijkheid; 1557 uit Klimmen Staats Valkenburg (1785) 1-10-1941: Valkenburg (L)
Schinnen schepenbank; 1661 uit Beek Oostenrijks Valkenburg
Schinveld deel schepenbank Brunssum graafschap Geleen en Amstenrade 1-1-1982: Onderbanken
Sevenum schepenbank en heerlijkheid (Ambt Kessel) Pruisisch Opper-Gelre voor 1812: Horst
Sevenum (2) 13-6-1836: uit Horst
Simpelveld schepenbank Oostenrijks Hertogenrade
Sint Geertruid 6-3-1828: uit deel Breust en deel Eijsden Oostenrijks Valkenburg 1-1-1982: Margraten
Sint Odiliënberg schepenbank (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-1991: Posterholt
Sint Pieter gerecht bisdom Luik 1-1-1920: Maastricht
Sittard 1709: onderambt (Ambt Born) hertogdom Gulik 1-1-2001: Sittard-Geleen
Slenaken heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid 1-1-1982: Wittem
Spaubeek deel schepenbank Geleen graafschap Geleen en Amstenrade 1-1-1982: Beek (L)
Stramproy kerspel abdij Thorn 1-1-1998: Weert
Stein heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid
Stevensweert schepenbank en heerlijkheid (geen Ambt) Staats Opper-Gelre 1-1-1991: Maasbracht
Strucht onderbank van Klimmen Staats Valkenburg (1785) 2-1-1879: Schin op Geul
Susteren schepenbank (Ambt Born) hertogdom Gulik 1-1-2003: Echt-Susteren
Swalmen schepenbank Swalmen en Asselt (Ambt Montfort) Oostenrijks Opper-Gelre
Swolgen en Broekhuizenvorst schepenbank (Ambt Kessel) Pruisisch Opper-Gelre voor 1812: Broekhuizen
Tegelen schepenbank hertogdom Gulik 1-1-2001: Venlo
Terblijt heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid  ?: Berg en Terblijt
Thorn stad abdij Thorn
Ubach over Worms deel heerlijkheid Ubach Oostenrijks Hertogenrade 1-1-1982: Landgraaf
Ulestraten 1626: onderbank van Meerssen Staats Valkenburg 1-1-1982: Meerssen
Urmond hertogdom Gulik 1-1-1982: Stein (L)
Vaals schepenbank; 1656 uit V., Holset en Vijlen Staats Hertogenrade
Vaesrade schepenbank Oostenrijks Valkenburg 26-7-1821: Nuth
Valkenburg stad Staats Valkenburg
Velden deel schepenbank Arcen en Velden (geen Ambt) Pruisisch Opper-Gelre 1-1-1816: Arcen en Velden
Venlo stad (Ambt Kriekenbeek) Staats Opper-Gelre
Venray schepenbank (Ambt Kessel) Pruisisch Opper-Gelre
Vlodrop schepenbank Vlodrop en Posterholt (Ambt Montfort) Staats Opper-Gelre 1-1-1991: Melick en Herkenbosch
Voerendaal deel schepenbank Heerlen Staats Valkenburg
Wanssum schepenbank (Ambt Kessel) Pruisisch Opper-Gelre 1-7-1969: Meerlo-Wanssum
Weert schepenbank (geen Ambt) Oostenrijks Opper-Gelre
Wessem schepenbank (geen Ambt) Oostenrijks Opper-Gelre 1-1-1991: Heel
Wijlre heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid 1-1-1982: Gulpen
Wijnandsrade heerlijkheid vrije rijksheerlijkheid 1-1-1982: Nuth
Wittem Rijksgraafschap Wittem 1-1-1999: Gulpen-Wittem

  Bronnen

  Zie ook


   
               

 

All translations of Geschiedenis_van_Limburg


sensagent's content

  • definitions
  • synonyms
  • antonyms
  • encyclopedia

  • begripsbepaling
  • synoniem

Dictionary and translator for handheld

⇨ New : sensagent is now available on your handheld

   Advertising ▼

sensagent's office

Shortkey or widget. Free.

Windows Shortkey: sensagent. Free.

Vista Widget : sensagent. Free.

Webmaster Solution

Alexandria

A windows (pop-into) of information (full-content of Sensagent) triggered by double-clicking any word on your webpage. Give contextual explanation and translation from your sites !

Try here  or   get the code

SensagentBox

With a SensagentBox, visitors to your site can access reliable information on over 5 million pages provided by Sensagent.com. Choose the design that fits your site.

Business solution

Improve your site content

Add new content to your site from Sensagent by XML.

Crawl products or adds

Get XML access to reach the best products.

Index images and define metadata

Get XML access to fix the meaning of your metadata.


Please, email us to describe your idea.

WordGame

The English word games are:
○   Anagrams
○   Wildcard, crossword
○   Lettris
○   Boggle.

Lettris

Lettris is a curious tetris-clone game where all the bricks have the same square shape but different content. Each square carries a letter. To make squares disappear and save space for other squares you have to assemble English words (left, right, up, down) from the falling squares.

boggle

Boggle gives you 3 minutes to find as many words (3 letters or more) as you can in a grid of 16 letters. You can also try the grid of 16 letters. Letters must be adjacent and longer words score better. See if you can get into the grid Hall of Fame !

English dictionary
Main references

Most English definitions are provided by WordNet .
English thesaurus is mainly derived from The Integral Dictionary (TID).
English Encyclopedia is licensed by Wikipedia (GNU).

Copyrights

The wordgames anagrams, crossword, Lettris and Boggle are provided by Memodata.
The web service Alexandria is granted from Memodata for the Ebay search.
The SensagentBox are offered by sensAgent.

Translation

Change the target language to find translations.
Tips: browse the semantic fields (see From ideas to words) in two languages to learn more.

last searches on the dictionary :

2763 online visitors

computed in 0.078s

   Advertising ▼

I would like to report:
section :
a spelling or a grammatical mistake
an offensive content(racist, pornographic, injurious, etc.)
a copyright violation
an error
a missing statement
other
please precise:

Advertize

Partnership

Company informations

My account

login

registration

   Advertising ▼