» 
Arabic Bulgarian Chinese Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hebrew Hindi Hungarian Icelandic Indonesian Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Malagasy Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swedish Thai Turkish Vietnamese
Arabic Bulgarian Chinese Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hebrew Hindi Hungarian Icelandic Indonesian Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Malagasy Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swedish Thai Turkish Vietnamese

definition - Saturn

definition of Wikipedia

   Advertizing ▼

phrases

-Kopalnia Węgla Kamiennego Saturn • Nagroda Saturn w kategorii najlepsza aktorka • Nagroda Saturn w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa • Nagroda Saturn w kategorii najlepsza aktorka telewizyjna • Nagroda Saturn w kategorii najlepsza drugoplanowa aktorka telewizyjna • Nagroda Saturn w kategorii najlepsza muzyka • Nagroda Saturn w kategorii najlepsze efekty specjalne • Nagroda Saturn w kategorii najlepsze kostiumy • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy aktor • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy aktor telewizyjny • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy drugoplanowy aktor telewizyjny • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy film akcji/przygodowy/thriller • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy film animowany • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy film fantasy • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy film science fiction • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy horror • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy młody aktor/aktorka • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy reżyser • Nagroda Saturn w kategorii najlepszy scenarzysta • Nagrody Saturn 2004 • Nagrody Saturn 2007 • Return of Saturn • Saturn (Tatry) • Saturn (mitologia) • Saturn (motoryzacja) • Saturn (nagroda filmowa) • Saturn (rakieta) • Saturn (sklep) • Saturn (ujednoznacznienie) • Saturn 3 • Saturn Aura • Saturn Corporation • Saturn I • Saturn I Block 2 • Saturn IB • Saturn ION • Saturn Outlook • Saturn Ramienskoje • Saturn Relay • Saturn V • Saturn VUE • Saturn serii L • Saturn-1991 Sankt Petersburg • Saturn-Apollo 5 • Saturn-Apollo 6 • Sega Saturn • Smiena-Saturn Sankt Petersburg • South Saturn Delta • USS Saturn • Łokomotiw-Saturn Sankt Petersburg

analogical dictionary

   Advertizing ▼

Wikipedia

Saturn

Z Wikipedia

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy planety. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Saturn 


27 marca 2004 - Boczna perspektywa planety, podczas przelotu sondy Cassini.

Odkrycie
OdkrywcaStarożytni Babilończycy
Data odkryciaXV w p.n.e
Charakterystyka orbity (J2000)
Średnia odległość
od Słońca
1 426 725 413 km
9,537 070 32 j.a.
Długość orbity8,958 Tm
59,879 j.a.
Mimośród0,054 150 6
Peryhelium1 349 467 375 km
9,020 632 24 j.a.
Aphelium1 503 983 449 km
10,053 508 40 j.a.
Okres orbitalny10 759,5 dni
(29,46 lat)
Okres synodyczny378,09 dni
Prędkość orbitalnamin. — 9,136 km/s
śred. — 9,638 km/s
maks. — 10,182 km/s
Inklinacja2,484 46°
Satelity naturalne60 potwierdzonych[1]
Fizyczne właściwości
Średnica równikowa120 536 km
(9,449 Ziemi)
Średnica biegunowa108 726 km
(8,552 Ziemi)
Spłaszczenie0,097 96
Powierzchnia4,27×1010 km2
(83,703 Ziemi)
Objętość7,46×1014 km3
(763,59 Ziemi)
Masa5,68460 ×1026 kg
(95,162 Ziemi, 0,00029 M)
Gęstość0,687 30 g/cm3
(mniejsza niż wody)
Przyspieszenie grawitacyjne
na równiku
10,44 m/s2
(1,065 g)[2]
Prędkość ucieczki35,49 km/s
Okres rotacji10h 39min 22,4s
Prędkość obrotu
(na równiku)
35 500 km/h
(9,87 km/s)
Nachylenie osi26,73°
Deklinacja83,54°
Albedo0,47
Temperatura
wewnętrzna
12 000K
Temperatura
powierzchni
min. — 82K (-191 °C)
śred. — 143K (-130 °C)
maks. — b.d.
Budowa atmosfery
Ciśnienie140 kPa
Wodór~93%
Hel~6%
Metan~0,2%
Para wodna~0,1%
Amoniak~0,01%
Etan~0,0005%
Fosforowodór~0,0001%

Saturn – szósta planeta Układu Słonecznego pod względem oddalenia od Słońca. Jest to gazowy olbrzym, drugi pod względem masy i wielkości po Jowiszu, a przy tym paradoksalnie o najmniejszej gęstości ze wszystkich planet całego Układu Słonecznego. Saturn znany był już w świecie starożytnym. Charakterystyczną jego cechą są pierścienie składające się głównie z lodu i (w mniejszej ilości) z odłamków skalnych. Obecnie znamy 61 naturalnych satelitów Saturna (3 niepotwierdzone ostatecznie). Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga – Saturna.

Spis treści

Właściwości fizyczne

Porównanie Ziemi i Saturna w tej samej skali

Saturn jest wyraźnie spłaszczony na biegunach i "wydęty" na równiku (owalna sferoida); jego średnica biegunowa jest o ok. 10% krótsza od równikowej. Jest to wynikiem szybkiej rotacji wokół osi i gazowo-ciekłej budowy obiektu. Pozostałe gazowe olbrzymy także są spłaszczone, ale w mniejszym stopniu. Saturn jest jedyną planetą Układu Słonecznego, która posiada mniejszą gęstość niż woda. Choć samo jądro planety jest gęstsze niż woda, to średnia gęstość planety wynosi 0,69 g/cm³ ze względu na gazową atmosferę. Ciało o takiej gęstości unosiłoby się na powierzchni wody.

Szybka rotacja i gazowa struktura planety jest przyczyną intensywnych przepływów materii w atmosferze Saturna. Prędkość wiatrów na planecie osiąga 1800 km/h.

Charakterystyka ruchu obrotowego

Okres obrotu planety podlega tzw. rotacji różnicowej - obrót atmosfery na równiku jest szybszy niż na biegunach i trwa 10 h 14 min 10 s. W takim tempie Saturn jest w stanie obrócić się o 810° w ciągu doby. Na większych szerokościach geograficznych czas obrotu jest o ok. 25 min dłuższy i wynosi w przybliżeniu 10 h 39 min 24 s.

Na podstawie danych emisji radiowych rejestrowanych przez sondy Voyager określono radiowy okres rotacji Saturna na 10 h 39 min 22,4 s. Podczas przelotu sondy Cassini w 2004 aparatura radiowa sondy wykryła, że czas rotacji się zwiększył i wynosił 10 h 45 min 45 s.

Dzięki ostatnim pomiarom wykonanym przez magnetometr znajdujący się na pokładzie sondy Cassini wiemy, że doba na Saturnie trwa 10 godzin, 47 minut i 6 sekund z błędem 40 sekund - wyniki te opublikowała w Nature grupa astronomów NASA Jet Propulsion Laboratory w Pasadenie. Pole magnetyczne Saturna jest generowane w ciekłym metalicznym jądrze planety. Jego natężenie zmienia się cyklicznie na skutek rotacji ciała i dzięki temu może posłużyć do oszacowania jej tempa. Jest to najdokładniejszy pomiar w historii. Przy okazji okazało się bowiem, że obserwacje radiowe nie nadają się do dokładnych pomiarów długości doby, bo natężenie tego promieniowania zmienia się znacznie i trudno odseparować jego fluktuacje od ewentualnych i rzeczywistych zmian długości doby na Saturnie.

Pierścienie Saturna

 Osobny artykuł: Pierścienie Saturna.

Saturn jest znany z powodu swoich pierścieni. W XVII wieku wierzono, że Saturn ma pięści, natomiast inni że ma uszy. Naprawdę widziano tylko lodowe pierścienie.

Historia odkrycia

Pierścienie te po raz pierwszy zaobserwował Galileo Galilei w 1610 przy pomocy zbudowanego przez siebie teleskopu, ale nie był w stanie wytłumaczyć ich istnienia. W liście do Wielkiego Księcia Toskanii pisał: "Saturn nie jest samotnym ciałem, ale jest złożony z trzech elementów które prawie się nie stykają i nigdy się nie przemieszczają względem siebie. Układają się one w jednym równoleżniku na tle Zodiaku, a centralna część jest trzykrotnie większa od zewnętrznych". On także określił Saturna, jakoby miał posiadać "ucho". W 1612 pierścienie były zorientowane w stronę Ziemi, co umożliwiało obserwacje, ale następnie poczęły "znikać", by ponownie się pojawić w 1613 tym samym mieszając Galileusza. Nie doczekał on rozwiązania tej zagadki.

Następnie pierścienie Saturna były obserwowane regularnie od 1655 przez angielskiego uczonego Christiana Huygensa, korzystającego z potężniejszych teleskopów od tych za czasów Galileusza. Jego obserwacje nie wykazały jednak nic ponad odkrycia włoskiego astronoma.

W 1675 Włoch Giovanni Domenico Cassini odkrył lukę pomiędzy dwoma największymi pierścieniami, która potem na jego cześć została nazwana Przerwą Cassiniego.

Fizyczne właściwości pierścieni

NazwaOdległość od środka planety (km)Szerokość (km)Nazwany na cześć
Pierścień D66,900 - 74,5107,500 
Pierścień C (3)74,658 - 92,00017,500 
Przerwa Coulomba77,800 ? (2)100Charles-Augustin de Coulomb (?)
Przerwa Maxwella87,491 (2)270James Clerk Maxwell
Pierścień B92,000 - 117,58025,500 
Przerwa Cassiniego117,580 - 122,1704,700Giovanni Cassini
Przerwa Huygensa117,680 ? (2)285-440Christiaan Huygens
Pierścień A122,170 - 136,77514,600 
Przerwa Enckego133,589 (2)325Johann Encke
Przerwa Keelera136,530 (2)35James Keeler
Pierścień R/2004 S 1(1)137,630 (2) ? 
PierścieńR/2004 S 2(1)138,900 (2) ? 
Pierścień F140,180 (2)30-500 
Pierścień G170,000 - 175,0005,000 
Pierścień E181,000 - 483,000302,000 

Przypisy
(1) nazwa tymczasowa
(2) odległość od środka przerwy
(3) Pierścień C oddzielony od pierścienia D przez przegrodę Guerin(nazwa z 1998 roku)

Graficzna prezentacja położenia księżyców Saturna w przestrzeni

Pierścienie, przy sprzyjających warunkach, można już dostrzec używając niewielkiego teleskopu. Rozprzestrzeniają się od 6 630 km do 120 700 km od równika planety. Zbudowane są one z krzemionki, tlenków żelaza oraz brył lodu o wielkości od pyłku kurzu do samochodu. Istnieją dwie główne teorie opisujące pochodzenia pierścieni Saturna. Pierwsza teoria zaproponowana przez Édouarda Roche'a zakłada, że dzisiejsze pierścienie były niegdyś księżycem Saturna, który przekroczył granicę Roche'a i został rozerwany przez siły pływowe planety. W wyniku tego powstało wiele różnych wielkości brył, które pod wpływem grawitacji Saturna przybrały znaną nam dzisiaj postać pierścieni. Według alternatywnej hipotezy księżyc ów mógł również rozkruszyć się pod wpływem kolizji z jakimś innym ciałem, np. kometą. Wówczas siły grawitacji planety również mogłyby spowodować powstanie pierścieni. Jeszcze inna teoria przewiduje natomiast, że pierścienie mogą być przechwyconą przez grawitację planety pierwotną materią międzygwiezdną. Jednak ta teoria nie jest dzisiaj powszechnie akceptowana, jako że istnieją przesłanki, aby sądzić, że materia pierścieni jest młodsza.

Podczas gdy największe przerwy: Cassiniego i Encke można obserwować z Ziemi, Voyager odkrył tysiące zawiłych przerw i "malutkich pierścieni". Taka budowa może wynikać z grawitacyjnego oddziaływania Saturna na wiele mniejszych ciał różnego pochodzenia (księżyce, komety, asteroidy). Niektóre nieregularne przerwy mogą powstawać poprzez obieg mniejszych księżyców, takich jak Pan. Z drugiej strony wiele innych, być może jeszcze nie odkrytych przerw (lub "malutkich pierścieni"), może istnieć dzięki grawitacyjnemu "podparciu" o takie satelity jak: Prometeusz czy Pandora. Pozostałe bardziej regularne przerwy wynikają najprawdopodobniej z rezonansu orbitalnego zachodzącego pomiędzy bryłami pierścienia a masywniejszymi księżycami, np. Mimas podtrzymuje zachowanie Przerwy Cassiniego.

Dane przesłane przez sondę Cassini wskazują, że pierścienie posiadały własną, niezależną od Saturna szczątkową atmosferę. W jej skład miałyby wchodzić przede wszystkim tlen i wodór, pochodzące głównie z rozkładu ciekłego lodu zawartego w lodowych bryłach pierścienia.

Magnetyzm pierścieni

Przed 1980 struktura magnetyzmu pierścieni była tłumaczona wyłącznie oddziaływaniem grawitacyjnym Saturna i w mniejszym stopniu większych księżyców. W 1981 Voyager wykrył specyficzne promieniowanie radiowe dochodzące z pierścieni planety, zwłaszcza pierścienia B, którego natura pozostawała niewyjaśniona. Odkryto również, że zmiany pola elektromagnetycznego pierścieni są zsynchronizowane z magnetosferą Saturna. Dokładny mechanizm tych zjawisk wciąż pozostaje nieznany.

Jednakże w lutym 2005 Cassini, wyposażony w wyższej jakości sprzęt niż Voyager, nie wychwycił żadnych anomalii magnetycznych, w związku z czym pojawia się przypuszczenie, że owe specyficzne promieniowanie radiowe pojawia się i znika sezonowo.

Księżyce Saturna

 Osobny artykuł: księżyce Saturna.
System Saturna

Saturn imponuje ilością (drugą po Jowiszu) księżyców - z 61 dotychczas odkrytych przy czym istnienie 3 jest wciąż dyskusyjne, 48 ma już oficjalne nazwy. Nigdy jednak nie będzie możliwe ustalenie ostatecznej liczby satelitów - bryły lodu, z których składa się pierścień, mogą być czasami wytrącane przez grawitację planety, stając się tymczasowo satelitą. Tym bardziej nie istnieje wyraźna granica pomiędzy dużą skałą pierścienia, a małym księżycem. Dzięki siłom pływowym Saturna, księżyce się stopniowo przemieszczają w stosunku do miejsc, w których się pierwotnie ukształtowały.

Misje badawcze Saturna

Dotychczas udało się zrealizować trzy misje badawcze: pierwszy Pioneer 11 dotarł do Saturna w 1979, następnie misja bliźniaczych sond Voyager 1 i 2 oraz orbiter Cassini-Huygens, którego ekspedycja wciąż trwa.

Sonda Pioneer 11

Saturn pierwszy raz został odwiedzony przez sondę Pioneer 11 w 1979. Przeleciała ona w odległości 20 000 km od planety. Pozyskano wówczas niewielką ilość niskiej jakości zdjęć Saturna i kilku jego większych księżyców. Ich jakość nie była wystarczająco dobra, aby ustalić właściwości powierzchni. Sonda również wnikliwie studiowała pierścienie; wyodrębniła bardzo mały pierścień F. Udało się także zaobserwować, że ciemne plamy pierścieni (nieregularne przerwy) zwrócone w kierunku Słońca stają się jaskrawe, co oznacza iż są wypełnione jakąś materią. Sonda także ustaliła temperaturę atmosfery Tytana.

Sondy Voyager

W listopadzie 1980 Voyager 1 pomyślnie dotarł do Saturna. On jako pierwszy dostarczył szeregu wysokiej jakości obrazów planety, jego pierścieni i księżyców, oraz ukazał charakterystykę ich powierzchni. Voyager 1 wykonał bardzo bliski przelot przy Tytanie, największym satelicie planety, i odkrył jego gęstą, podobną do ziemskiej atmosferę. Była ona jednak na tyle nieprzepuszczalna, że nie udało się dostrzec jego powierzchni. Grawitacja Tytana zmieniła trajektorię lotu sondy i skierowała ją poza płaszczyznę ekliptyki, kończąc tym samym jej misję badawczą.

Rok później bliźniacza sonda Voyager 2 przybyła tutaj kontynuować badanie Układu Słonecznego. Otrzymano wówczas większe ilości zdjęć planety i jej satelitów, jak również dowiedziono zmian zachodzących w atmosferze planety. Kończąc swoją misję na Saturnie, sonda została skierowana przez jego grawitację w kierunku Urana.

Sonda Cassini-Huygens

Ostatnią sondą badającą Saturna jest Cassini-Huygens. 21 lipca 2004 próbnik wszedł na orbitę Saturna, stając się jego satelitą. Wcześniej, bo 11 czerwca pojazd minął jednego z najbardziej oddalonych księżyców - Febe, któremu wykonał serię zdjęć. 25 grudnia od orbitera odłączył się próbnik Huygens, który z powodzeniem 14 stycznia następnego roku osiadł na Tytanie. Przez cały czas swojej pracy, urządzenie przesyłało mnóstwo danych na temat atmosfery i powierzchni satelity, a następnie zamarzło. Planowany czas realizacji misji Cassiniego przewidziany był do 2008, ale już dziś przewiduje się przedłużenie misji co najmniej do 2010 roku.

Obserwacje

Saturn bardzo ładnie prezentuje się przez niewielki, amatorski teleskop o średnicy rzędu 100 mm. Przy bardzo dobrej pogodzie można dostrzec przerwę Cassiniego znajdującą się w jego pierścieniach. Pierścienie Saturna są już widoczne przy niewielkim powiększeniu - 40x.

Usytuowanie na niebie

W naszych szerokościach geograficznych Saturn przez większą część roku jest widoczny na niebie. Możliwość obserwacji zależy od usytuowania pierścieni, które (choć rzadko) potrafią przysłonić tarczę planety. Najlepsze warunki powstają gdy planeta znajdzie się w opozycji z Ziemią. Opozycje powtarzają się z okresem synodycznym, czyli dla Saturna co 378 dni.

Galeria

Przypisy

  1. Saturnian Satellite Fact Sheet na stronie NASA (ang.). [dostęp 4 marca 2006].
  2. Wyznaczone na poziomie, na którym ciśnienie równe jest normalnemu ciśnieniu atmosferycznemu

Zobacz też

Zobacz hasło SaturnWikisłowniku
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat zaobserwowania oka cyklonu na Saturnie

Linki zewnętrzne

 

All translations of Saturn


sensagent's content

  • definitions
  • synonyms
  • antonyms
  • encyclopedia

  • definicja
  • synonim

Dictionary and translator for handheld

⇨ New : sensagent is now available on your handheld

   Advertising ▼

sensagent's office

Shortkey or widget. Free.

Windows Shortkey: sensagent. Free.

Vista Widget : sensagent. Free.

Webmaster Solution

Alexandria

A windows (pop-into) of information (full-content of Sensagent) triggered by double-clicking any word on your webpage. Give contextual explanation and translation from your sites !

Try here  or   get the code

SensagentBox

With a SensagentBox, visitors to your site can access reliable information on over 5 million pages provided by Sensagent.com. Choose the design that fits your site.

Business solution

Improve your site content

Add new content to your site from Sensagent by XML.

Crawl products or adds

Get XML access to reach the best products.

Index images and define metadata

Get XML access to fix the meaning of your metadata.


Please, email us to describe your idea.

WordGame

The English word games are:
○   Anagrams
○   Wildcard, crossword
○   Lettris
○   Boggle.

Lettris

Lettris is a curious tetris-clone game where all the bricks have the same square shape but different content. Each square carries a letter. To make squares disappear and save space for other squares you have to assemble English words (left, right, up, down) from the falling squares.

boggle

Boggle gives you 3 minutes to find as many words (3 letters or more) as you can in a grid of 16 letters. You can also try the grid of 16 letters. Letters must be adjacent and longer words score better. See if you can get into the grid Hall of Fame !

English dictionary
Main references

Most English definitions are provided by WordNet .
English thesaurus is mainly derived from The Integral Dictionary (TID).
English Encyclopedia is licensed by Wikipedia (GNU).

Copyrights

The wordgames anagrams, crossword, Lettris and Boggle are provided by Memodata.
The web service Alexandria is granted from Memodata for the Ebay search.
The SensagentBox are offered by sensAgent.

Translation

Change the target language to find translations.
Tips: browse the semantic fields (see From ideas to words) in two languages to learn more.

last searches on the dictionary :

5826 online visitors

computed in 0.046s

I would like to report:
section :
a spelling or a grammatical mistake
an offensive content(racist, pornographic, injurious, etc.)
a copyright violation
an error
a missing statement
other
please precise:

Advertize

Partnership

Company informations

My account

login

registration

   Advertising ▼