» 
Arabic Bulgarian Chinese Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hebrew Hindi Hungarian Icelandic Indonesian Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Malagasy Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swedish Thai Turkish Vietnamese
Arabic Bulgarian Chinese Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hebrew Hindi Hungarian Icelandic Indonesian Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Malagasy Norwegian Persian Polish Portuguese Romanian Russian Serbian Slovak Slovenian Spanish Swedish Thai Turkish Vietnamese

definition - scheiding der machten

definition of Wikipedia

   Advertizing ▼

analogical dictionary

scheiding der machten (n.)


Wikipedia

 

Scheiding der machten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Inhoud

Summiere historiek

De scheiding der machten is een belangrijk principe van de democratische staatsorganisatie. Het gaat terug op de Griekse en Romeinse tradities inzake de maatschappelijke organisatie, en vooral inzake de verdeling van de uitoefening van macht.
In de vroege Middeleeuwen (na de val van het Romeinse rijk) werden onze gebieden overstroomd door Germaanse stammen. De Germanen hadden een tribale organisatie van hun samenleving, waarbij zowat elk dorp een dorpshoofd had. In het tribale systeem werden beslissingen genomen door het dorpshoofd en een raad van dorpswijzen, die beslissingen waren zowel wetgevend, uitvoerend als rechterlijk. Dat tribale systeem evolueerde vrij vlug tot het feodale systeem waarbij de edellieden alle macht uitoefenden, macht die zij zich in eerste plaats toeëigenden maar die later in hun adelbrieven werden vastgelegd. In tegenstelling tot de Griekse en Romeinse formele rechtstraditie hadden de Germanen een gewoonterecht.
Vrij snel in deze evolutie werd de rechtspraak (op enkele belangrijke onderwerpen na) door de edelen overgedragen aan vertrouwelingen. Met de ontwikkeling van de steden in Europa ontstonden ook zgn "vrijheden", gebieden die niet aan de macht van de heren onderworpen was. Steden kregen eigen besturen, vaardigden regels uit en er ontwikkelde zich rechtspraak.
In Engeland kregen de Edelen via het Magna Carta inspraak in het wetgevende deel van de macht en kreeg ze toezicht op de uitgaven van het koninkrijk. De koning werd vooral de uitvoerende macht toebedeeld, maar bleef een belangrijke speler in het uitvaardigen van wetten. Juist door het gewoonterecht was de wetgevende macht omgeven met een flou-artistique.
In de Lage Landen ontwikkelde zich de Staten-Generaal, hetgeen eigenlijk een uitvoerend orgaan was, maar dat gerust de voorloper van het parlement in continentaal Europa kan genoemd worden.
Tot aan de Verlichting werd er eigenlijk nooit over de wijze waarop macht werd uitgeoefend gefilosofeerd. Bij de Verlichtingsfilosofen was het vooral Charles Montesquieu die zich liet inspireren door de Staten-generaal in de Nederlanden en de consulaire periode in het Romeinse Rijk.
Tijdens de Franse Commune en na de Revolutie van 1789 drong het concept van Montesquieu door, men installeerde een driemanschap dat de uitvoerende macht (defensie, openbare orde en belastingen) verzekerde en een decretale raad die allerlei beschikkingen trof en te boek stelde. Wanneer later tijdens het Empire Napoléon Bonaparte aan de macht komt eigent hij zich de uitvoerende macht toe (met vooral defensie), en zal hij al die losse wetgeving (laten) bundelen in de beruchte Code Napoléon, verder houdt hij de senaat bezig om boekhouder te spelen. Hij maakt van zijn staatsbestel een soort piramide van dorpen, steden, prefecturen en departementen met daarnaast een gelijke piramide van de rechterlijke macht.

Moderne ontwikkelingen

Nadat de Amerikaanse staten hun onafhankelijkheid hadden bevochten in de secessieoorlog en de kruitdampen van de burgeroorlog waren vervlogen, stelde men ook in Europa vast dat er in de VS een getrapt systeem was ontstaan van 3 machten :

  • de wetgevende macht met op het federale niveau een 2-kamer parlement, een gekozen volksvertegenwoordiging en een senaat van vertegenwoordigers van staten, en ook in veruit de meeste staten is er een 2-kamer parlement;
  • de uitvoerende macht vertegenwoordigd door een president met een kabinet van Ministers en Staatssecretarissen, of een gouverneur op het vlak van de staten;
  • de rechterlijke macht die piramidaal georgaaniseerd is met aan de top een grondwettelijk hof.

Na de Napoleontische periode begint in Europa de periode van de vorming van de zgn Natie-staten. In dat proces voltrekken zich gelijktijdig 2 fenomenen :

  • de Burgerij (de kapitaalkrachtige industriëlen) neemt definitief de macht over van de verarmde adelstand en dringt gelijktijdig de clerus uit het staatsapparaat, de rationele benadering van het uitoefenen van macht leidt onvermijdelijk tot de zgn. instrumentalisering : het staatsapparaat wordt een hiërarchie van klerken, het wispelturige gewoonterecht wordt vervangen door een formeel geacteerde wetgeving het statutair recht.
  • de verdringing van de clerus heeft ook een secularisering voor gevolg : het parlement (dus de mens) wordt de bron van het recht, God's rol is in deze materie uitgespeeld.

De scheiding van kerk en staat en de scheiding der machten worden de 2 filosofische pijlers van de moderne staatorganisatie.

De meeste Natiestaten kiezen voor dezelfde verdeling van de macht: de 3 piramides van de macht worden nationaal vertegenwoordigd door:

  • de wetgevende macht met 2-kamer parlement;
  • de uitvoerende macht met een koning (waarbij de eerste minister meestal de macht uitoefent) of een gekozen president;
  • de rechterlijke macht met aan de top een grondwettelijk hof (Raad van State).

Die 3 piramides dupliceren deze structuur naar verschillende lagere overheden : in Nederland en België zijn dat de provincies en lager de gemeenten of andere lokale eenheden (na de federalisering van België is daar een niveau aan toegevoegd: de gewesten en gemeenschappen tussen de nationale en provinciale overheden (hier komen verwijzingen)).

Het staatsgezag vindt sindsdien zijn beslag bij de verschillende organen die hiertoe gemachtigd zijn. Men wilde voorkomen dat de ene macht inwerkte op de andere en voerde daarom de scheiding der machten in waarbij de Rechterlijke macht ook conflicten, enerzijds tussen de wetgevende en uitvoerende macht, en anderszijds tussen de verschillende echelons arbitreert.

Horizontale scheiding der machten

Hiermee bedoelt men een verdeling van de macht volgens Montesquieu in wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht, die nooit bij één en dezelfde persoon of instantie mogen berusten.Zie verder trias politica.

Verticale scheiding der machten

Deze verticale scheiding vloeit niet direct voort uit de theorie van Montesquieu, maar volgt deze wel.

Zij houdt in dat de spreiding van bevoegdheden over de hogere en lagere overheden (decentralisatie) ook volgens de regels van de trias politica geschiedt. De regelende bevoegdheid van de overheid is bijvoorbeeld overgedragen aan provincies, waterschappen en gemeentes omdat niet alles door de centrale overheid tot in detail geregeld kan worden. In het verleden werd de autonomie van de verschillende bestuurslagen vooropgesteld. Dit noemt men de driekringenleer. Tegenwoordig is de scheiding van de horizontale bestuurslagen minder streng en is er dikwijls sprake van samenwerking [1]

Voetnoten

  1. Nota De organisatie van het Openbaar bestuur, Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid over scheiding van de bestuurslagen.

   Advertizing ▼

 

All translations of scheiding der machten


sensagent's content

  • definitions
  • synonyms
  • antonyms
  • encyclopedia

  • begripsbepaling
  • synoniem

Dictionary and translator for handheld

⇨ New : sensagent is now available on your handheld

   Advertising ▼

sensagent's office

Shortkey or widget. Free.

Windows Shortkey: sensagent. Free.

Vista Widget : sensagent. Free.

Webmaster Solution

Alexandria

A windows (pop-into) of information (full-content of Sensagent) triggered by double-clicking any word on your webpage. Give contextual explanation and translation from your sites !

Try here  or   get the code

SensagentBox

With a SensagentBox, visitors to your site can access reliable information on over 5 million pages provided by Sensagent.com. Choose the design that fits your site.

Business solution

Improve your site content

Add new content to your site from Sensagent by XML.

Crawl products or adds

Get XML access to reach the best products.

Index images and define metadata

Get XML access to fix the meaning of your metadata.


Please, email us to describe your idea.

WordGame

The English word games are:
○   Anagrams
○   Wildcard, crossword
○   Lettris
○   Boggle.

Lettris

Lettris is a curious tetris-clone game where all the bricks have the same square shape but different content. Each square carries a letter. To make squares disappear and save space for other squares you have to assemble English words (left, right, up, down) from the falling squares.

boggle

Boggle gives you 3 minutes to find as many words (3 letters or more) as you can in a grid of 16 letters. You can also try the grid of 16 letters. Letters must be adjacent and longer words score better. See if you can get into the grid Hall of Fame !

English dictionary
Main references

Most English definitions are provided by WordNet .
English thesaurus is mainly derived from The Integral Dictionary (TID).
English Encyclopedia is licensed by Wikipedia (GNU).

Copyrights

The wordgames anagrams, crossword, Lettris and Boggle are provided by Memodata.
The web service Alexandria is granted from Memodata for the Ebay search.
The SensagentBox are offered by sensAgent.

Translation

Change the target language to find translations.
Tips: browse the semantic fields (see From ideas to words) in two languages to learn more.

last searches on the dictionary :

3847 online visitors

computed in 0.032s

   Advertising ▼

I would like to report:
section :
a spelling or a grammatical mistake
an offensive content(racist, pornographic, injurious, etc.)
a copyright violation
an error
a missing statement
other
please precise:

Advertize

Partnership

Company informations

My account

login

registration

   Advertising ▼